Năm 1992, sau khi Việt Nam và Hàn Quốc chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, khán giả Việt Nam bắt đầu có cơ hội thưởng thức những bộ phim truyền hình Hàn Quốc. Khoảng từ năm 94, 95, những bộ phim đầu tiên như Cảm xúc, Hoa cúc vàng, Anh em nhà bác sĩ… lần lượt đến với khán giả Việt Nam qua đường ngoại giao hoặc là sản phẩm tặng thêm từ những tập đoàn kinh tế, thương mại của Hàn Quốc.
Đi bằng đường tiểu ngạch
Khoảng hai thập niên trước, phim ảnh Hàn Quốc không được mấy người biết đến. Chính những người làm văn hóa, đặc biệt trong ngành điện ảnh, truyền hình còn tích cực đẩy mạnh việc quảng bá rộng rãi, cho, biếu, tặng với hy vọng phim Hàn Quốc được nhiều người biết đến hơn. “So với việc bây giờ khi phim chưa sản xuất đã có nhiều nước đặt mua thì trước đây, Hàn Quốc từng có thời kỳ cho không, thậm chí đầu tư thêm cả tiền để phim của mình lên sóng, được trình chiếu tại nước ngoài” (Kim Hye Joon – nguyên Tổng thư ký Ủy ban điện ảnh Hàn Quốc).
Những năm đầu thập niên 90, sự xuất hiện của các tập đoàn lớn như Deawoo, LG, Samsung, Hyundai… tại Việt Nam góp phần thay đổi diện mạo kinh tế. Bên cạnh đó, các hãng này cũng tặng đài truyền hình rất nhiều phim bộ, mục đích là “quà tặng” và nhiều kênh truyền hình của chúng ta vui vẻ đón nhận, tổ chức biên dịch rồi phát sóng rộng rãi.
Chỉ hơn 10 năm trước đây, chẳng ai nghĩ có lúc Việt Nam cũng đồng ý…trả giá cạnh tranh với những quốc gia khác, để có thể mua được bản quyền phát sóng phim Hàn. Hàng lọat những bộ phim như Cảm xúc, Hoa cúc vàng, Xúc cảm, Bảy cái muỗng…đều đến với khán giả Việt Nam một cách tự nhiên, không hề vất vả bàn chuyện bán mua như những bộ phim hấp dẫn sau này.
Những tác phẩm tiếng tăm khác như Ước mơ vươn tới một ngôi sao, Người mẫu, Anh em nhà bác sĩ…mới đầu cũng đến với khán giả Việt Nam qua đường Video và băng đĩa lậu bên ngoài chứ không phải được lựa chọn và giành mua từ những Hội chợ phim, từ những đề nghị thẳng thắn với các Production của ba kênh truyền hình KBS, MBC và SBS như hiện tại.
Tuy chỉ qua “đường tiểu ngạch”, nhưng không thể phủ nhận sức hấp dẫn và hiệu ứng thành công của phim Hàn giai đoạn giữa thập niên 90 tại Việt Nam.
Vất vả con đường chính ngạch
“Việt Nam là một quốc gia mà Hàn Quốc cần cảm tạ. Phim ảnh của Hàn Quốc được chiếu tại đây là vinh quang cho người Hàn nhưng nói thật, để các nhà làm phim Hàn Quốc tính chuyện kiếm tiền thì không bao giờ họ nghĩ đến Việt Nam…”, Shin Hyun Taek, Chủ tịch Hiệp hội các nhà chế tác phim truyền hình Hàn Quốc đã nói như thế từ khoảng 5 năm trước đây. Vào khoảng những năm 2002 – 2003, nếu ai đó muốn tìm kênh để mua phim Hàn chắc cũng không hề thoải mái. So với khách hàng đến từ Đài Loan, Hồng Kông, thậm chí Thái Lan, Philipine…, khách đến từ Việt Nam luôn được chào đón trong tâm trạng không mấy nhiệt tình. Nhiều phim hay của Hàn Quốc như Chuyện tình mùa đông, Nhật Bản đồng ý mua với giá hơn 20.000 USD/tập thì ở Việt Nam, giá duyệt không quá 800 USD/tập nên những ai mua bằng đường chính ngạch đều thấy tủi thân khi đối diện với giới phát hành. Thậm chí, có một sự thật cực khó chịu nhưng chưa thể xóa bỏ, là những người đồng ý bán phim truyền hình sang Việt Nam lúc ấy đều tỏ vẻ kẻ cả, cám ơn đã mua phim của họ nhưng thực tế họ thấy mình đã…cho người khác một cơ hội chứ không phải đã tìm thấy cơ hội bán thêm cho một khách hàng.
Sau khi Giày thủy tinh tạo cơn sốt trên truyền hình, báo giới Hàn Quốc xôn xao và năm 2003, Việt Nam, bằng chính những thông báo về rating, về những hiện tượng ăn theo Làn sóng Hàn đã được xếp trong danh sách những quốc gia có dấu hiệu ra đời và bị ảnh hưởng của Làn sóng Hallyu mạnh mẽ.
Tuy Việt Nam có xuất hiện Hallyu, nhiều nhà nghiên cứu về Văn hóa đại chúng của Hàn Quốc đã chú ý khai thác sức hút của Hàn Quốc tại quốc gia này nhưng so với những nhà đầu tư, kinh doanh có tiền và tiềm năng khác, sự xuất hiện của Việt Nam tại những Hội chợ phim lớn hay tiếp xúc với những chuyên gia trong lĩnh vực phim ảnh vẫn còn hạn chế. Một số công ty cỡ bự trong giới chế tác phim truyền hình như Shin Hwa, Olive 9, Kim Jong Hak Production…vẫn chưa dành nhiều quan tâm đến Việt Nam nên không nghĩ sẽ thu hút đầu tư từ đây. Không có sự đầu tư góp vốn, chỉ đợi mua phim ở phiên sau cùng, con đường mua bán chính ngạch của Việt Nam không phải lúc nào cũng xuôi chèo mát mái.
Những cơn sốt để mọi người chú ý
Điểm lại những bộ phim truyền hình Hàn Quốc ăn khách nhất tại Việt Nam, từ Cảm xúc (Woo Hee Jin, Son Ji Chang, Lee Jung Jae, Kim Min Jong đóng), Mối tình đầu (Lee Sung Yeon, Choi Su Jong, Bea yong Joon, Choi Ji Woo đóng) đến Anh em nhà bác sĩ (Jang Dong Gun, Son Chang Min, Lee Young Ae…đóng), Ước mơ vươn tới một ngôi sao (Ahn Jae Wook, Choi Jin Sil… đóng), Người mẫu (Kim Nam Joo, Han Jae Suk, Jang Dong Gun…đóng), Trái tim mùa thu (Song Hye Kyo, Song Seung Hun, Won Bin...đóng), Chuyện tình mùa đông (Bea Yong Joon, Choi Ji Woo, Park Yong Ha, Park Sol Mi đóng).., phim Hàn Quốc đã khằng định phong cách riêng biệt của mình, qua mo tip chuyện bi thương, gây xúc động và để lại những dấu ấn khó phai.
Khán giả Việt Nam say mê phim Hàn, có cảm giác lâng lâng xao xuyến với những biểu hiện hết sức lãng mạn. Tuy nhiên, những mất mát, những cái chết do bệnh tật, tai nạn…dần dần khiến người xem mỏi mệt.
Sự xuất hiện của Nàng Dea Jang Gum, sau này là Truyền thuyết Joo Mong, Thiên đường tình yêu, Người đàn bà hạnh phúc, Đáng yêu hay không, Phía đông vườn địa đàng…đã làm thay đổi cảm nhận về phim Hàn Quốc.
Những bộ phim được điểm tên trên đây, có thể xem là một trong những phim Hàn Quốc hay nhất, trải đều suốt trong 17 năm phim Hàn xuất hiện tại Việt Nam. Cũng chính nhờ sức hút từ những bộ phim này, một số trào lưu ăn theo phim Hàn, cơn sốt phim Hàn cũng có mặt tại Việt Nam.
Phim Chuyện tình mùa đông
Sự kiện mới và những ngôi sao tên tuổi
Không vượt ra khỏi quỹ đạo của dải ngân hà, do những vì sao Hallyu tạo ra, khán giả Việt Nam cũng say mê những tên tuổi Kim Nam Joo, Jang Dong Gun, Ahn Jae Wook, Bea Yong Joon, Choi Jin Sil, Kim Hye Soo, Jung Woo Sung, Lee Young Ae, Lee Byung Hun, So Ji Sub, Won Bin, Song Seung Hun, Choi Ji Woo, Kwon Sang Woo…và bây giờ là Hyun Bin, Lee Min Ho, Kim Hyun Joong, Kim Bum, Park Hye In….
Tất cả những diễn viên này, đều được yêu thích nhờ những vai diễn ấn tượng trong những bộ phim hấp dẫn. Nhân vật trở thành hình tượng điển hình, giúp họ chiếm được cảm tình và tạo vị trí cho riêng mình.
Không thể kể hết tất cả tên của những người được khán giả Việt Nam hâm mộ. Đồng thời cũng khó lòng nhớ hết mọi vai diễn của họ, vì phim Hàn Quốc giờ đây phát sóng ở Việt Nam liên tục, nhờ phương thức kinh doanh, mua bán đã có nhiều cải tiến, Việt Nam không còn là quốc gia không sinh lời hay chỉ luôn hậm hực chờ đón lượt về của những phim rao bán.
Sự kiện Những nàng công chúa nổi tiếng, sau đó là BOF và Eden đã làm sống lại trào lưu Hàn Quốc tưởng như đã nguội. Không phủ nhận Hàn Quốc đã quá nỗ lực để thay đổi cả lượng và chất của các tác phẩm truyền hình. Những siêu phẩm Bài tình ca buồn, BOF, Thái vương tứ thần ký, Bản giao hưởng định mệnh…mang đến không khí mới, cho thấy phim Hàn ngày càng có nhiều cải tiến.
T.N