NSƯT Kim Xuyến: Một đời nghệ thuật, một đời nhân hậu

	Bệnh công chúa và sự áp đặt của bà Ánh phim 'Gia đình trái dấu' gây ức chế
	'Cảm ơn người đã thức cùng tôi' công bố toàn bộ diễn viên, đánh dấu vai diễn đặc biệt nhất sự nghiệp NSƯT Hữu Châu

Kim Xuyến sinh năm 1945 tại Hà Nội. Năm 1962, khi vừa 17 tuổi, bà khăn gói dự thi vào Đoàn Văn công Hà Nội, nay là Nhà hát Kịch Hà Nội để bắt đầu hành trình nhiều thập kỷ gắn bó với nghệ thuật.

Trong những năm đầu, bà chủ yếu được giao các vai phụ, vai quần chúng — ít lời thoại, ít đất diễn đến mức có lúc tưởng chừng sự nghiệp sẽ lụi tàn. Bà từng nghĩ đến việc từ bỏ, trở về quê. Nhưng chính tình cảm của đồng nghiệp, đạo diễn và chính niềm đam mê sâu sắc đã níu giữ bà lại với sân khấu.

Một bước ngoặt đáng nhớ là khi tập vở Hà Nội mùa đông năm 46, trong một lần đoàn vắng kịch bản, chỉ mình bà thuộc lời thoại và từ đó, khán giả bắt đầu chú ý đến cái duyên và năng lực diễn xuất của bà.

Vai phụ chẳng phụ lòng khán giả

Kim Xuyến không phải là minh tinh lấp lánh, nhưng bà là người phụ nữ luôn khiến khán giả tin và nhớ mỗi khi xuất hiện. Bà chuyên đóng những vai mảng đời: mẹ già, bà hàng xóm, người phụ nữ nông thôn lam lũ, đôi khi “đanh đá, chua ngoa” và thường để lại ấn tượng sâu đậm.

Trên sân khấu, bà tham gia nhiều vở kịch nổi bật như Hà Nội mùa đông năm 46, Hoa và cỏ dại, Bức tranh mùa gặt, Tiền tuyến gọi, Kỷ niệm những ngày nghiệt ngã…

NSƯT Kim Xuyến

Trên màn ảnh nhỏ và phim truyền hình, bà góp mặt trong nhiều tác phẩm — từ Đông Ky ra phố, Nửa vầng trăng còn lại, Con sẽ làm cô chủ, Năm ngày làm thượng đế, cho đến bộ phim gây chú ý với vai bà bán phở trong Canh bạc giúp bà trở nên gần gũi, quen thuộc với khán giả hơn.

Dẫu thường là vai phụ, nhưng mỗi nhân vật của bà đều có “hơi thở cuộc đời”: thật, mộc mạc, thân thuộc và giàu cảm xúc — đủ để khán giả nhớ mãi.

Một đời làm vợ, làm mẹ, rồi chăm chồng

Cuộc sống êm đềm của bà trôi qua cho đến năm 2004, khi chồng bà đột ngột bị tai biến — mất khả năng vận động. Từ đó, bà đảm nhận chăm sóc chồng suốt 18 năm tự tay tắm rửa, cho ăn, đưa đi tập phục hồi, lo thuốc thang, sinh hoạt trong khi vẫn đi làm phim mỗi khi có vai.

Lương hưu tháng chỉ 5 triệu đồng, không nhiều để sống ở thủ đô, càng không đủ để chữa bệnh cho chồng nhưng bà không than vãn. Bà từng nói: bà đi diễn không vì tiền, mà vì nhớ nghề, vì niềm vui được làm nghệ thuật. Khi chồng mất cách đây 3 băm, trên tường nhà bà vẫn treo ảnh hai người thời trẻ. Bà giữ một ảnh trong ví suốt quãng đời sau đó, như một cách để cảm nhận ông luôn ở bên, dù đã ra đi mãi mãi.

U80 vẫn “cháy” với nghề

Nhiều người nghĩ đến tuổi xế chiều là nghỉ ngơi, nhưng với Kim Xuyến, nghỉ ngơi là một khái niệm lạ. Ở tuổi 80, bà vẫn nhận vai phim, tiểu phẩm, quảng cáo, đi quay đều đặn. Có hôm bà còn bắt xe ôm đến phim trường.

Ngay cả khi sức khỏe có lúc kém, khi trời trở lạnh, khi con cháu khuyên bà nghỉ, bà vẫn lắc đầu: “Tôi đi được, tôi mừng chứ”. Bởi với bà: “Nếu không diễn, thấy trong người thiếu thiếu”.

Một khoảnh khắc gây xúc động với khán giả: trong hậu trường một phim hài năm 2024, dù đã 79 tuổi, bà nhảy nhót cùng đạo diễn và diễn viên trẻ một cách hồn nhiên, như bất cứ cô gái trẻ nào. Hình ảnh ấy khiến nhiều người không tin được đó là một nghệ sĩ ngoài 70 tuổi.

Điều mới mẻ hơn: tháng 11/2025, trên sàn diễn của Tuần lễ Thời trang Quốc tế Việt Nam Thu - Đông 2025, bà lần đầu làm người mẫu tự trang điểm, tự làm tóc, sải bước uyển chuyển, nhận tràng pháo tay cuồng nhiệt từ khán giả. Với nhiều người, đó là hình ảnh không thể quên: một nghệ sĩ U80 vẫn dám thử, vẫn dám sống mới, khác biệt.

Danh hiệu đến muộn, nhưng đầy ý nghĩa

Sau hơn 60 năm cống hiến từ những vai phụ, vai quần chúng nhỏ, đến năm 2023, bà mới nhận được danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT). Danh hiệu đến muộn so với công lao, nhưng với bà, đó là sự ghi nhận cho cả một đời nghệ thuật giản dị, bền bỉ.

Bà nói trong ngày nhận danh hiệu: “Tôi mừng vì giờ vẫn còn được hưởng niềm vui này, vẫn còn được gọi là nghệ sĩ”.

Bà không sân si, không đòi hỏi vinh quang mà chỉ cần khán giả vẫn nhớ, vẫn thấy bà khi mở tivi, khi xem phim, khi nhớ về những vai diễn giản dị mà giàu đời.

Cuộc đời Kim Xuyến là minh chứng sống cho hình ảnh người nghệ sĩ “vừa diễn, vừa sống”. Bà không dùng ánh hào quang để đòi hỏi mà dùng sự chân thật để chạm đến trái tim khán giả.

Bà từng nói: “Diễn xuất không phải để mưu sinh mà là cách sống, là hơi thở của một đời người”. Và quả thật, suốt gần 60 năm, bà đã sống với nghề như sống với chính hơi thở của mình.

Những vai “bà quê”, “mẹ già”, “bà hàng xén” mà bà đóng không phải vai phụ đơn thuần, đó là cuộc đời: lam lũ, mặn mà, thực tế, sâu sắc. Khán giả nhìn thấy ở bà chính mình, chính mẹ mình, chính người thân mình. Niềm xúc động thường không đến từ bi kịch lớn, mà từ nét đời thường, giản dị, gần gũi mà chỉ những người diễn viên giàu trải nghiệm, sống thực mới có thể truyền tải.

Và đến bây giờ, khi mái tóc đã bạc, khi nếp nhăn đã nhiều nhưng Kim Xuyến vẫn bước đi, vẫn cười, vẫn diễn, vẫn… sống. Bà không cần hào quang, chỉ cần ánh đèn sân khấu nhỏ, một vai nhỏ, một lời thoại giản dị, để lại trong lòng người xem một chút ấm, một chút nhớ, một chút xúc động: rằng nghệ thuật không chỉ là biểu diễn mà là đời, là người, là tình.

	Bệnh công chúa và sự áp đặt của bà Ánh phim 'Gia đình trái dấu' gây ức chế
	'Cảm ơn người đã thức cùng tôi' công bố toàn bộ diễn viên, đánh dấu vai diễn đặc biệt nhất sự nghiệp NSƯT Hữu Châu