(Review) 'The Odyssey': Sử thi về những vết thương chiến tranh

	'The Odyssey' càn quét phòng vé, Christopher Nolan lập kỷ lục mới
	Đạo diễn Christopher Nolan nghĩ gì khi AI ngày càng lấn sâu vào ngành sáng tạo?

Christopher Nolan chưa bao giờ là nhà làm phim quan tâm đến những chiến thắng bề mặt. Dù đặt nhân vật vào không gian vũ trụ, giữa chiến trường hay trong những mê cung của thời gian và ký ức, điều ông theo đuổi vẫn luôn là trạng thái tinh thần của con người khi đứng trước những lựa chọn lớn lao. The Odyssey tiếp tục nối dài mạch sáng tạo ấy.

Ngay từ cách tiếp cận, bộ phim đã cho thấy Nolan không muốn thực hiện một tác phẩm thần thoại theo công thức quen thuộc của Hollywood. Những yếu tố kỳ ảo không được đặt ở vị trí trung tâm nhằm tạo ra các màn trình diễn thị giác. Thay vào đó, đạo diễn sử dụng chất liệu thần thoại như bối cảnh để kể một câu chuyện mang màu sắc tâm lý, trong đó hành trình của Odysseus trở thành hành trình đối diện với những ký ức mà ông không thể trốn chạy.

The Odyssey

Điểm nổi bật nhất của The Odyssey nằm ở cấu trúc kể chuyện phi tuyến tính, phong cách đã trở thành dấu ấn của Christopher Nolan. Các mốc thời gian không được sắp xếp theo trình tự thông thường mà liên tục đan cài giữa hiện tại và quá khứ, buộc người xem tự ghép nối từng mảnh ký ức để hiểu đầy đủ về nhân vật. Cách kể này khiến chuyến trở về Ithaca không còn đơn thuần là một cuộc phiêu lưu trên biển cả mà trở thành hành trình tìm lại bản ngã của một người sống sót sau chiến tranh.

Nếu trong nguyên tác của Homer, Odysseus nổi bật bởi trí tuệ, sự mưu lược và khả năng vượt qua vô số thử thách, thì dưới góc nhìn của Nolan, chiến thắng thành Troy không phải điểm kết thúc của một người anh hùng mà là khởi đầu của những tổn thương tinh thần. Bộ phim dành nhiều thời lượng để khắc họa một Odysseus vừa kiêu hãnh trước những gì mình đã đạt được, vừa mang theo cảm giác day dứt vì cái giá của chiến tranh.

Đó cũng là lý do các yếu tố thần thoại trong phim mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn chức năng giải trí. Quái vật, lời nguyền hay sự can thiệp của các vị thần không đơn thuần là những thử thách trên đường trở về, mà giống như sự phản chiếu những nỗi sợ hãi, cảm giác cô độc và những vết thương mà nhân vật chính chưa thể vượt qua. Thần thoại vì thế không tách rời đời sống con người mà trở thành phương tiện để diễn tả những xung đột nội tâm.

Cách tiếp cận này khiến The Odyssey mang màu sắc của một bộ phim về sang chấn hậu chiến nhiều hơn là một tác phẩm phiêu lưu sử thi. Sau ánh hào quang của chiến thắng, Odysseus vẫn phải tiếp tục đối mặt với ký ức về những gì đã mất, về những người đã ngã xuống và về câu hỏi liệu chiến thắng có đủ để bù đắp cho những hy sinh ấy hay không. Bộ phim vì thế không chỉ nói về hành trình trở về quê hương mà còn đặt ra vấn đề làm thế nào để một con người có thể trở về với chính mình sau chiến tranh.

Đây cũng là điểm khiến tác phẩm tạo được sự đồng cảm với khán giả hiện đại. Dù lấy bối cảnh thần thoại Hy Lạp, câu chuyện vẫn gợi nhắc đến những hệ quả mà mọi cuộc chiến đều để lại. Người chiến thắng chưa chắc đã là người hạnh phúc nhất, còn người sống sót nhiều khi phải mang theo những ký ức nặng nề hơn bất kỳ vết thương thể xác nào.

Phong cách kể chuyện của Christopher Nolan chắc chắn sẽ tiếp tục tạo nên những ý kiến trái chiều. Việc lựa chọn cấu trúc phi tuyến tính đồng nghĩa với việc bộ phim đòi hỏi người xem phải tập trung theo dõi và chủ động kết nối các lớp thông tin. Những khán giả kỳ vọng một tác phẩm sử thi giàu hành động với nhịp kể dồn dập có thể sẽ cảm thấy bất ngờ trước cách tiếp cận này. Ngược lại, những người yêu thích phong cách kể chuyện nhiều tầng nghĩa của Nolan nhiều khả năng sẽ tìm thấy một trải nghiệm điện ảnh giàu tính suy ngẫm.

Điều đáng ghi nhận là Christopher Nolan vẫn giữ được sự nhất quán trong hành trình sáng tạo của mình. Dù chuyển sang một trong những tác phẩm kinh điển nhất của văn học phương Tây, ông không đánh mất những chủ đề đã theo đuổi suốt nhiều năm, từ ký ức, thời gian đến bản sắc và những hậu quả kéo dài của chiến tranh. Thay vì kể lại nguyên tác theo cách minh họa, đạo diễn lựa chọn đối thoại với Homer bằng ngôn ngữ điện ảnh của riêng mình.

Matt Damon tiếp tục cho thấy sự chín muồi trong diễn xuất khi xây dựng một Odysseus khác xa hình mẫu người hùng sử thi thường thấy. Anh không nhấn mạnh vào sự quả cảm hay những chiến công hiển hách, mà tập trung khắc họa một con người đã bị chiến tranh bào mòn cả thể xác lẫn tinh thần. Phần lớn cảm xúc được Damon truyền tải qua ánh mắt, nhịp nói và những khoảng lặng nhiều hơn lời thoại, giúp nhân vật luôn mang theo cảm giác nặng trĩu của một người sống sót. Chính sự tiết chế ấy khiến Odysseus trở nên gần gũi và giàu tính con người, đồng thời phù hợp với cách Christopher Nolan đưa trọng tâm từ huyền thoại sang những ám ảnh hậu chiến.

Anne Hathaway không có lối thể hiện phô trương, nhưng vẫn để lại dấu ấn nhờ diễn xuất tinh tế và giàu chiều sâu. Nhân vật của cô hiện lên như điểm tựa cảm xúc của toàn bộ câu chuyện, đại diện cho mái ấm và cuộc sống mà Odysseus luôn khao khát trở về. Hathaway tạo nên sức nặng bằng những biểu cảm nhẹ, ánh mắt chất chứa nhiều tầng cảm xúc và sự bình tĩnh trong từng phân đoạn, thay vì những màn bộc lộ cảm xúc dữ dội. Màn kết hợp giữa cô và Matt Damon mang lại sự cân bằng cho bộ phim, khi một người đại diện cho những vết thương chiến tranh, còn người kia gợi nhắc về hy vọng, sự tha thứ và khả năng chữa lành sau những mất mát.

Chính vì vậy, The Odyssey không đơn thuần là một bộ phim thần thoại hay một tác phẩm phiêu lưu sử thi. Ẩn sau chuyến hải trình kéo dài của Odysseus là câu chuyện về một con người phải học cách đối diện với những bóng ma trong tâm trí để có thể tìm thấy con đường trở về. Đó cũng là thông điệp còn ở lại sau khi bộ phim khép lại: thử thách lớn nhất của người anh hùng không nằm ở việc đánh bại quái vật, mà ở khả năng vượt qua những vết thương do chính chiến tranh để lại.

	'The Odyssey' càn quét phòng vé, Christopher Nolan lập kỷ lục mới
	Đạo diễn Christopher Nolan nghĩ gì khi AI ngày càng lấn sâu vào ngành sáng tạo?