PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú - Chủ tịch Hội điện ảnh Việt Nam: 'Hội viên phải được đặt ở vị trí trung tâm'

	Vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong việc định hình nền điện ảnh thế giới
	Hội Điện ảnh Việt Nam: Kiến tạo nền tảng phát triển trong kỷ nguyên mới

Nhìn lại nhiệm kỳ vừa qua, theo ông, đâu là những dấu ấn đáng chú ý nhất của Hội Điện ảnh Việt Nam?

Đây là một nhiệm kỳ khá đặc biệt, trải qua hơn 5 năm với nhiều biến động. Dịch COVID-19 khiến hoạt động của Hội bị gián đoạn, quá trình kiện toàn bộ máy mất nhiều thời gian, sau đó là những thay đổi về mô hình tổ chức và việc các hội chuyên ngành Trung ương trở thành thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, điều đáng mừng là Ban Chấp hành vẫn giữ được sự đoàn kết, thống nhất trong những định hướng lớn và triển khai được nhiều hoạt động quan trọng. Một dấu ấn rõ nét là Giải thưởng Cánh diều đã có ba năm được tổ chức tại Nha Trang, với ngày càng hoàn thiện và chuyên nghiệp hơn. Hội cũng duy trì hoạt động Ngày Điện ảnh Việt Nam 15/3, với chương trình “Về nguồn” thăm khu Di tích Đồi Cọ, cùng các hoạt động tri ân thế hệ hội viên từng tham gia chiến trường B, C, K… và trao kỷ niệm chương cho những hội viên có từ 20 năm gắn bó với Hội.

Đặc biệt, các sự kiện trên của Hội không chỉ tập trung ở Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh mà còn mở rộng tới nhiều địa phương như Quảng Bình, Quảng Trị, Đà Nẵng, Gia Lai, Cần Thơ, Cà Mau… giúp hội viên ở các khu vực có thêm cơ hội tham gia và gắn kết với Hội.

PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú - Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam

Bên cạnh những kết quả đạt được, đâu là điều khiến ông còn trăn trở?

Trong nhiệm kỳ vừa qua, các lớp nâng cao nghiệp vụ, trại sáng tác vẫn được cố gắng tổ chức. Tuy nhiên, trong khoảng hai năm cuối, khi kinh phí hỗ trợ sáng tác gặp vướng mắc về cơ chế nên Hội không thể tiếp tục triển khai các trại sáng tác và hỗ trợ sáng tác cho anh chị em như mong muốn. Đây là một điểm nghẽn đáng tiếc. Một tổ chức nghề nghiệp muốn có sức sống rất cần những điều kiện động viên, hỗ trợ tạo cảm hứng tươi mới, gặp gỡ và trao đổi chuyên môn, giúp nâng cao tay nghề, đối với người sáng tác.

Do nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên của Hội cũng khá hạn chế, nên có những việc rất muốn làm nhưng chưa thể thực hiện được.T ừ thực tế đó, nếu không đẩy mạnh xã hội hóa thì rất khó để hoạt động của Hội đạt được như kỳ vọng.

Hội Điện ảnh tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quả các hoạt động trại sáng tác, góp phần tạo điều kiện để các nghệ sĩ, tác giả tìm tòi, sáng tạo và cho ra đời những tác phẩm có giá trị.

Vậy điều gì cần phải thay đổi mạnh nhất trong nhiệm kỳ tới với Hội Điện ảnh?

Theo tôi, trước hết phải chuyển nhanh từ tư duy định hướng sang triển khai công việc một cách thực chất và hiệu quả. Hội phải tiếp tục làm tốt công tác tập hợp, chăm lo và phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ, hội viên. Hoạt động Hội tại cơ sở cũng cần được đổi mới mạnh hơn. Một nguyên tắc rất quan trọng là đặt hội viên vào vị trí trung tâm. Các hoạt động chuyên môn phải gắn với nhu cầu thực tế của hội viên, đồng thời gắn với sự phát triển văn hóa, kinh tế – xã hội và các hoạt động chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Bên cạnh đó cần quyết liệt đẩy mạnh chuyển đổi số và xã hội hóa để tạo thêm nguồn lực làm tươi mới mọi mặt hoạt động, công tác Hội và tạo điều kiện để những người làm nghề phát huy tài năng, tâm huyết sáng tạo nên nhiều tác phẩm xứng tầm. Đó là những nhiệm vụ quan trọng cốt lõi trong nhiệm kỳ tới để Hội Điện ảnh Việt Nam tiếp tục phát triển và vững mạnh toàn diện ; để đội ngũ văn nghệ sĩ và hội viên hòa nhịp cùng kỷ nguên phát triển và thịnh vượng.

Điện ảnh Việt Nam hiện nay đang thay đổi rất nhanh với vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân. Hội Điện ảnh sẽ thích ứng với điều đó như thế nào?

Trong những năm qua, Hội Điện ảnh đã tích cực tham mưu, phản biện nhằm tháo gỡ “các điểm nghẽn” về đầu tư công trong hoạt động sản xuất, phát hành và phổ biến phim. Đáng mừng là nhiều kiến nghị đã được lắng nghe, trong đó có việc tạo điều kiện để phim Nhà nước đặt hàng được đưa vào hệ thống rạp, vừa tiếp cận rộng rãi hơn với khán giả, vừa tránh lãng phí nguồn lực.

Thời gian tới, cần tăng cường sự kết hợp giữa đầu tư công và xã hội hóa để tạo ra những tác phẩm có chất lượng, quy mô xứng tầm. Đồng thời, những chính sách ưu đãi phù hợp cũng rất cần thiết để thu hút các đoàn phim quốc tế đến Việt Nam, qua đó thúc đẩy dịch vụ điện ảnh và quảng bá hình ảnh đất nước.

Có ý kiến cho rằng Hội Điện ảnh cần tăng cường kết nối với những người làm phim tư nhân và độc lập, nhất là khi lực lượng này đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong diện mạo điện ảnh Việt Nam. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Điện ảnh Việt Nam hiện nay được tạo nên bởi nhiều thành phần: các đơn vị Nhà nước, hãng phim tư nhân đến những tác giả làm phim độc lập. Chính sự đa dạng ấy tạo nên diện mạo phong phú của điện ảnh nước nhà.

Hội Điện ảnh Việt Nam luôn hướng tới những người làm nghề, không phân biệt thuộc khu vực Nhà nước hay tư nhân, điện ảnh hay truyền hình. Trong nhiệm kỳ tới, Hội đặc biệt mong muốn phát triển lực lượng hội viên trẻ, trong đó có những người đang làm việc tại các hãng phim tư nhân và các nhóm làm phim độc lập. Có rất nhiều đạo diễn trẻ giàu tiềm năng, đam mê yêu nghề, có cách kể chuyện mới và tư duy sáng tạo. Đây là những hạt nhân rất quý. Việc thu hút lực lượng này sẽ giúp đội ngũ hội viên thêm năng động, đồng thời tạo nên sự tiếp nối tự nhiên giữa các thế hệ làm điện ảnh.

Ban Chấp hành vẫn giữ được sự đoàn kết, thống nhất trong những định hướng lớn và triển khai được nhiều hoạt động quan trọng

Nhưng với một hội viên trẻ hoặc một người ở xa các trung tâm điện ảnh lớn, điều gì khiến họ cảm thấy việc tham gia Hội thực sự có ý nghĩa?

Đây là vấn đề rất đáng quan tâm. Những năm qua, Hội đã cố gắng tổ chức các lớp nâng cao nghiệp vụ tại Sơn La, Quảng Ninh, Phú Thọ, Thái Nguyên, Tây Nguyên, Quảng Nam, Cà Mau… và nhiều địa phương khác. Khi mở lớp ở một địa phương thì hội viên tại những khu vực lân cận cũng có thể tham gia.

Tuy nhiên, phải thừa nhận vẫn còn khoảng trống. Có rất nhiều anh chị em làm nghề điện ảnh, truyền hình ở địa bàn xa. Điều kiện tiếp cận công nghệ mới, phương pháp làm phim mới hay tham gia các hoạt động chuyên môn còn hạn chế.

Thực tế các thành viên Ban Chấp hành trong nhiệm kỳ vừa rồi cũng chưa có điều kiện đi tới tất cả những nơi có hội viên. Nguyên nhân chính vẫn là kinh phí còn hạn chế. Chính vì thế, nhiệm kỳ tới để tăng cường hoạt động của các chi hội địa phương rất cần xã hội hóa. Các chi hội là cánh tay nối dài của Hội, và trang website của Hội sẽ giúp hội viên dù ở đâu cũng có thể được kết nối và tiếp cận với hoạt động nghề nghiệp.

Hội Điện ảnh trở thành thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ đặt ra trách nhiệm mới như thế nào, thưa ông?

Thực tế, Hội đã tham gia nhiều hoạt động do Mặt trận Tổ quốc phát động như hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai lũ lụt, ủng hộ nhân dân Cu Ba, tham gia Lễ phát động bảo vệ môi trường tại Nghệ An quê hương Bác… Điểm mạnh của Hội Điện ảnh cần phát huy là tên tuổi và uy tín nhiều nghệ sĩ, diễn viên được công chúng biết đến. Sự hiện diện của họ trong những hoạt động xã hội có khả năng tạo ra sức lan tỏa rất lớn. Vì vậy, việc trở thành thành viên của Mặt trận Tổ quốc không chỉ là trách nhiệm mà còn là vinh dự và cơ hội để người làm điện ảnh đóng góp trực tiếp hơn cho cộng đồng.

Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Cá nhân ông cho rằng Hội Điện ảnh cần thay đổi như thế nào trong vấn đề này?

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu. Nếu không thay đổi thì sẽ tụt hậu. Với Hội Điện ảnh, trước hết phải đổi mới cách truyền tải thông tin và kết nối với hội viên. Website của Hội sẽ cần nhanh hơn, cập nhật tốt hơn và có khả năng đưa thông tin đến hội viên tại nhiều địa phương.

Tạp chí Thế giới Điện ảnh cũng có vai trò rất quan trọng. Bên cạnh tạp chí in, nền tảng điện tử giúp thông tin được cập nhật nhanh và tiếp cận công chúng rộng hơn. Nhưng chuyển đổi số không đơn thuần là đưa nội dung từ báo in lên mạng. Nếu cách làm vẫn theo lối mòn cũ thì rất khó thu hút độc giả. Một cơ quan báo chí chuyên ngành phải vừa giữ được chiều sâu chuyên môn, vừa thích ứng với cách tiếp nhận thông tin mới của công chúng.

AI đang tạo ra rất nhiều thay đổi đối với hoạt động sáng tạo. Người làm điện ảnh cần nhìn nhận vấn đề này ra sao, thưa ông?

AI là một thách thức rất lớn. Có người cho rằng AI không thể thay thế con người bởi nó không có cảm xúc giống con người. Điều đó có lý, nhưng chúng ta cũng phải nhìn vào thực tế là công nghệ không đứng yên. Nếu công nghệ phát triển mà người làm nghề không thay đổi thì cuối cùng sẽ bị bỏ lại phía sau. Vấn đề không phải là phủ nhận AI mà là người nghệ sĩ phải tiếp tục nâng cao năng lực của mình, đặc biệt là tư duy sáng tạo và khả năng tạo ra những giá trị mà công nghệ khó thay thế.

Một điểm nhấn sắp tới là Giải thưởng Cánh diều dự kiến được tổ chức tại Huế. Không gian mới sẽ tạo ra điều gì khác biệt?

Nếu Nha Trang là một thành phố biển với không gian rộng mở thì Huế mang một sắc thái khác: trầm mặc, sâu lắng và giàu chiều sâu văn hóa. Qua khảo sát, Nhà hát Sông Hương với điều kiện phù hợp để tổ chức lễ trao giải. Không gian Đại Nội Huế lại rất thích hợp cho những hoạt động chuyên môn, hội thảo về điện ảnh trong thời đại mới nhưng vẫn giữ gìn giá trị bản sắc văn hóa truyền thống.

Lãnh đạo và người dân Huế cũng rất phấn khởi đón chào Cánh diều về với Cố đô. Tất nhiên, một mùa giải thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng chuyên môn. Trong năm nay sẽ có nhiều liên hoan phim và giải thưởng với những tiêu chí khác nhau. Dù kết quả có giống hay khác những giải thưởng trước thì điều quan trọng nhất vẫn phải là sự công tâm, vô tư và khả năng “cầm cân nảy mực” của mỗi Ban Giám khảo. Một giải thưởng chỉ có giá trị khi thực sự tôn vinh được những tác phẩm và nghệ sĩ xứng đáng.

Ông nhiều lần nhắc đến câu chuyện trẻ hóa. Theo ông, Ban Chấp hành nhiệm kỳ mới cần tạo ra sự chuyển giao thế hệ như thế nào?

Đạo lý là biết trân trọng những thế hệ đã dành cả cuộc đời cho điện ảnh, nhưng đồng thời phải chuẩn bị đội ngũ kế cận. Nếu không có lực lượng trẻ thì rất khó thực hiện được những nhiệm vụ trong tương lai với muôn vàn khó khăn và thử thách. Ban Chấp hành nhiệm kỳ mới cần có sự tiếp nối giữa những người giàu kinh nghiệm và thế hệ trẻ, đồng thời phải có sự hài hòa về cơ cấu giữa các vùng miền để hoạt động Hội được trải rộng dài toàn quốc.

Mỗi thành viên Ban Chấp hành cũng cần nhìn lại những đóng góp của mình cho Hội. Hy vọng Đại hội lần thứ X (nhiệm kỳ 2025 – 2031) sẽ lựa chọn được những người có tâm, có tầm, có sức khỏe, có thời gian và thực sự tâm huyết với sự phát triển Hội. Có như vậy hoạt động Hội mới có thể hiệu quả thiết thực như kỳ vọng.

Cảm ơn ông về những chia sẻ!

	Vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong việc định hình nền điện ảnh thế giới
	Hội Điện ảnh Việt Nam: Kiến tạo nền tảng phát triển trong kỷ nguyên mới