Giữ lại một 'khoảng thở' ký ức cho Sài Gòn: Nỗi niềm trước ngày di dời một di sản phố thị

	Sân khấu 'Về đây bốn cánh chim trời' – Khi không gian hóa thành bầu trời ký ức
	Từ ký ức tuổi thơ đến màn ảnh rộng: Câu chuyện có thật phía sau 'Mãi nợ một lời tạm biệt'

Đó không chỉ là niềm tiếc nuối cho một điểm đến giải trí thuần túy, mà là nỗi băn khoăn về sự phai mờ của một “khoảng thở” ký ức, vốn đã gắn bó sâu đậm với đời sống dân sinh qua nhiều thế hệ.

Tọa độ của một “thánh đường” nghệ thuật vang bóng một thời

Để hiểu vì sao sự chia tay này lại đọng nhiều hụt hẫng đến vậy, có lẽ phải ngược dòng thời gian về những năm thập niên 1960. Tại địa chỉ số 271 trên con đường Võ Tánh năm xưa (nay là đường Nguyễn Trãi), rạp Quốc Thanh từng ra đời như một biểu tượng của sự tân kỳ và lòng mê say nghệ thuật. Rạp do bà Tiêu Thị Mai cùng chồng xây dựng với quy mô 1.000 chỗ ngồi cùng hệ thống máy lạnh hiện đại bậc nhất thời bấy giờ, nhanh chóng trở thành một trong những “thánh địa” lừng danh của sân khấu cải lương Sài Gòn.

Nơi đây, từng là đại bản doanh thường trực của đoàn cải lương Dạ Lý Hương do bầu Xuân quản lý, nơi ghi dấu giai đoạn đỉnh cao với “cơn sóng thần” Bạch Tuyết – Hùng Cường làm say đắm biết bao trái tim khán giả. Giữa những biến động lịch sử, rạp Quốc Thanh khi ấy đã kiên trì từ chối nhiều lời mời chuyển đổi thương mại béo bở chỉ để giữ trọn một mảnh “đất sống” cho nghệ thuật dân tộc. Tấm lòng thủy chung ấy đã tạc nên cái hồn cốt văn hóa riêng biệt cho góc phố Nguyễn Trãi qua bao năm tháng.

Đến gạch nối di sản giữa lòng đời sống hiện đại

Sự chuyển mình của thời đại khiến cải lương vắng khách dần, nhưng cái tên Quốc Thanh không bị xóa nhòa mà tiếp tục chuyển mình thành cụm rạp chiếu phim độc lập với thương hiệu Cinestar Quốc Thanh, hoàn toàn do Việt Nam đầu tư. Cụm rạp được cải tạo toàn diện với công nghệ màn hình và âm thanh Dolby Atmos đỉnh cao, nơi đây vừa khoác lên mình nét hiện đại vừa gìn giữ dáng dấp của một di sản kiến trúc phố thị.

Khác với các cụm rạp nằm nép mình bên trong những trung tâm thương mại sầm uất, mô hình rạp Cinestar này mang lại một nếp sinh hoạt rất tự nhiên và gần gũi của người dân Sài Gòn: Sự tự do khi chỉ cần “tấp vô là xem phim” mà không bị lệ thuộc vào giờ đóng cửa hay sự ồn ào của khu mua sắm. Với mức giá vé đại chúng thật bình dân (chỉ từ 45.000 VNĐ/vé) đã thường xuyên mở rộng cửa đón tiếp hàng ngàn học sinh, sinh viên và người có thu nhập trung bình. Nơi đây cũng từng chứng kiến những dòng khán giả ở các độ tuổi, đặc biệt là giới trẻ xếp hàng đông đúc trong đợt phát hành bộ phim phi lợi nhuận về đề tài chiến tranh, lịch sử là Đào, Phở và Piano, hay thường xuyên tổ chức phục vụ các đợt Liên hoan phim trong nước và quốc tế. Điều này càng khẳng định vai trò ý nghĩa của một điểm hẹn kết nối tình yêu lịch sử và điện ảnh nội địa.

Đô thị cần những “khoảng thở” di sản để nuôi dưỡng tâm hồn

Chuyện quy hoạch và mở rộng không gian đô thị là quy luật tất yếu của một thành phố đang vươn mình phát triển. Không người dân nào có thể phủ nhận tầm quan trọng của những dự án chỉnh trang hạ tầng nhằm mang lại diện mạo hiện đại hơn cho tương lai. Thế nhưng, đứng ở góc độ văn hóa, sự mất đi của một không gian di sản lâu đời như Quốc Thanh vẫn là một điều vô cùng đáng tiếc và dường như không đáng có, nếu chúng ta nhìn nhận nó dưới góc độ bảo tồn không gian sống cho cộng đồng.

Nhìn ra thế giới, ở các quốc gia phát triển như Pháp, Mỹ hay Anh, người ta vẫn nâng niu bảo tồn các cụm rạp độc lập và rạp chiếu cổ điển. Những không gian này không bị dồn ép vào các trung tâm thương mại hóa, mà được giữ lại như những “trung tâm văn hóa cộng đồng”. Đó là nơi lưu giữ nét kiến trúc nghệ thuật, bảo tồn dòng phim nội địa và là điểm hẹn giao lưu quen thuộc của cư dân địa phương. Thành phố hiện đại cần những đại lộ rộng lớn, nhưng cũng rất cần những góc phố bình dị có bề dày lịch sử để người dân tìm thấy sự gắn kết tâm hồn.

Một tòa nhà mới có thể dựng lên trong vài năm, nhưng một tọa độ văn hóa mang hơn nửa thế kỷ ký ức đô thị một khi đã dời đi thì rất khó tìm lại được hình bóng cũ. Mong sao trong các đồ án quy hoạch tổng thể, các nhà quản lý đô thị có thể dành một khoảng lùi cân nhắc, bố trí giải pháp hòa hợp để gìn giữ hoặc tái thiết lập không gian văn hóa dân sinh này. Giữ lấy một thương hiệu - Cinestar Quốc Thanh không chỉ là giữ một rạp chiếu phim, mà là giữ lại một nốt trầm dịu dàng cho bản hòa tấu đô thị Sài Gòn – nơi dòng chảy hiện đại luôn song hành cùng lòng trân trọng một di sản quá khứ.

Nhớ Sài Gòn cùng những mùa mưa, Hà Ngọc Nhung làm Minishow 'Sài Gòn chiều mưa giăng' tại Mỹ (TGĐA) - Tháng 5/2025, ca sĩ hải ngoại Hà Ngọc Nhung đã tổ chức buổi ...

'Quán Kỳ Nam' ra mắt bộ ảnh nhân vật: 6 phận người trong không gian Sài Gòn xưa (TGĐA) - Phim điện ảnh Quán Kỳ Nam tung bộ ảnh character poster giới thiệu ...