Điện ảnh Việt trước làn sóng AI: Cơ hội đổi mới hay nguy cơ khủng hoảng?

	'Án mạng Karaoke' vượt mặt 'Trại buôn người', soán ngôi Top 1 phòng vé về lượng đặt vé chiếu sớm
	Đạo diễn Hoàng Lê hé lộ khả năng phát triển 'Án mạng Karaoke' thành chuỗi phim

Khi phim ngắn trở thành món ăn nhanh

Các mô-típ như chủ tịch giả nghèo, ân oán hào môn, mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu, phản bội tình cảm hay hành trình đổi đời xuất hiện khá phổ biến. Đây đều là những đề tài quen thuộc, dễ hiểu và tạo phản ứng nhanh. Với sự hỗ trợ của AI, người sản xuất có thể tạo hình nhân vật, xây dựng bối cảnh, mô phỏng chuyển động và xử lý âm thanh mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào phim trường hay ê-kíp đông người.

Một ê-kíp khoảng 11 người có thể sản xuất tới 100 tập phim trong một ngày. Mỗi thành viên có thể đảm nhiệm khoảng 10 - 20 tập, trong khi một tập phim có trường hợp chỉ mất khoảng 15 phút để hoàn thành. Những con số này cho thấy tốc độ sản xuất nội dung đang thay đổi đáng kể so với phương thức làm phim truyền thống, kể cả với điện ảnh.

Tiến Đạt - sinh viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh, cho rằng sức hút của phim ngắn AI trước hết nằm ở kịch bản. Khi lựa chọn hình thức giải trí nhanh, khán giả có thể dễ dàng bỏ qua một số hạn chế về biểu cảm, khẩu hình hay độ chính xác của bối cảnh nếu câu chuyện đủ lôi cuốn. Đây cũng là lý do dòng phim này có khả năng tiếp cận nhiều nhóm người xem trên các nền tảng số.

Xưởng phim AI gây bất ngờ với những chiếc máy tính

Tuy nhiên, tốc độ sản xuất không đồng nghĩa với chất lượng tác phẩm. Khi công nghệ giúp tạo ra hàng loạt nội dung trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là liệu người làm phim có đủ thời gian và sự đầu tư để chăm chút cho kịch bản, nhân vật và chiều sâu cảm xúc hay không.

Nỗi lo về thị hiếu và trách nhiệm

Đạo diễn Nhậm Minh Hiền bày tỏ lo ngại về cách giải quyết tình huống mang tính áp đặt trong một số phim ngắn AI. Nhân vật bị oan nhanh chóng được minh oan, người gây tổn thương lập tức phải trả giá, trong khi nguyên nhân và quá trình chuyển biến tâm lý thường bị lược bỏ. Theo ông, việc liên tục tiếp nhận những câu chuyện có tiết tấu dồn dập có thể khiến khán giả quen với cảm giác được đáp ứng cảm xúc tức thì, từ đó thiếu kiên nhẫn trước những tác phẩm cần thời gian để phát triển nhân vật và tư tưởng.

NSƯT Công Ninh cũng cho rằng sự mới lạ của nhân vật AI có thể khơi gợi tò mò nhưng chưa chắc tạo được rung cảm chân thật. Đặc biệt, ông lo ngại những nội dung có cách xây dựng nhân vật và hành vi thiếu chuẩn mực sẽ tác động đến khán giả thanh thiếu niên, nhóm chưa có đủ khả năng nhận diện và sàng lọc thông tin.

Ở chiều ngược lại, có ý kiến cho rằng sự đa dạng của các hình thức giải trí có thể tạo áp lực tích cực đối với điện ảnh truyền thống. Khi khán giả có nhiều lựa chọn, phim chiếu rạp cần nâng cao chất lượng chuyên môn, sức hấp dẫn và khả năng kể chuyện để thuyết phục công chúng. Đây cũng là góc nhìn cho thấy AI không nhất thiết trở thành đối thủ của điện ảnh truyền thống, mà có thể thúc đẩy người làm nghề đổi mới phương thức sáng tạo.

Dù vậy, vấn đề không chỉ nằm ở thời lượng hay hình thức thể hiện. Một bộ phim có thể ngắn nhưng vẫn cần thông điệp rõ ràng, cách ứng xử hợp lý và trách nhiệm đối với những giá trị mà nó truyền tải.

Tranh cãi từ phim AI hướng tới màn ảnh rộng

Nếu phim ngắn AI chủ yếu tạo sức hút trên nền tảng số, việc đưa công nghệ này vào sản xuất phim chiếu rạp đang mở ra cuộc tranh luận rộng hơn về tiêu chuẩn nghệ thuật và vai trò của người làm nghề trong điện ảnh Việt hiện nay.

Dự án hoạt hình Thế giới trần trụi của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng là trường hợp đáng chú ý. Phim xoay quanh Koo, một chú gà tre vô tình lạc vào khu chăn nuôi công nghiệp hiện đại, nơi những con vật sống trong niềm tin rằng mình đang được chuẩn bị để đến một nơi gọi là Thiên Đường. Đây là ý tưởng được đạo diễn ấp ủ từ lâu nhưng chỉ có thể hiện thực hóa khi các công cụ công nghệ mới phát triển.

Phim Thế giới trần trụi

Tuy nhiên, những hình ảnh giới thiệu đầu tiên của bộ phim nhanh chóng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều. Một trong những vấn đề được khán giả và giới làm hoạt hình quan tâm là sự thiếu đồng đều giữa các nhân vật, bối cảnh và cảnh quay. Nhân vật chính Koo có những thay đổi về tỷ lệ cơ thể, đường nét qua từng phân cảnh. Một số chi tiết tạo hình còn khiến người xem liên tưởng đến các tác phẩm hoạt hình quen thuộc như Chicken Run, Surf's Up, Moana hay Chicken Little.

Tranh luận không chỉ xoay quanh diện mạo của bộ phim mà còn liên quan đến cách ứng dụng AI trong sản xuất. Nguyễn Quang Dũng cho biết công nghệ này có thể giúp tiết kiệm khoảng 60-70% chi phí. Tuy nhiên, một số người làm hoạt hình đặt câu hỏi về tương lai của những họa sĩ, animator và đội ngũ kỹ thuật đã dành nhiều năm tích lũy chuyên môn. Nếu việc tối ưu chi phí trở thành mục tiêu hàng đầu, những kinh nghiệm và kỹ năng được hình thành qua quá trình lao động thực tế có nguy cơ bị xem nhẹ.

Điều đáng chú ý là không ít ý kiến trong giới làm nghề không phản đối việc sử dụng AI, mà băn khoăn trước nguy cơ công nghệ trở thành lý do để thu hẹp vai trò của con người. Một bộ phim hoạt hình không chỉ được tạo nên từ hình ảnh đẹp mắt mà còn cần sự thống nhất về tạo hình, chuyển động, biểu cảm và ngôn ngữ thị giác. Những yếu tố này đòi hỏi quá trình kiểm soát và hoàn thiện nghiêm túc.

Ở chiều ngược lại, Nguyễn Quang Dũng cho biết AI không phải công cụ duy nhất tham gia vào quá trình sản xuất. Ê-kíp vẫn có biên kịch, họa sĩ thiết kế nhân vật và bối cảnh, đạo diễn hình ảnh, dựng phim, nhạc sĩ, bộ phận kỹ xảo và thiết kế âm thanh. Dự án cũng đặt ra yêu cầu về nguồn dữ liệu có bản quyền khi sử dụng AI cho mục đích thương mại.

Câu chuyện Thế giới trần trụi cho thấy một thực tế: AI có thể giúp người làm phim hiện thực hóa những ý tưởng trước đây khó thực hiện, nhưng không tự động bảo đảm chất lượng nghệ thuật. Tiết kiệm thời gian và kinh phí chỉ là lợi thế về mặt sản xuất; chất lượng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng sáng tạo, lựa chọn và kiểm soát của con người.

Làm chủ công nghệ, không đánh mất con người

Bên cạnh những tranh luận về chất lượng, bản quyền và lao động, việc quản lý nội dung phim AI trên môi trường mạng cũng trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ngày 25/9/2026, Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành Công văn số 1919/ĐA-VP, đề nghị các nền tảng số và kho ứng dụng rà soát phim, phim ngắn cùng các ứng dụng phổ biến phim trên hệ thống. Những trường hợp chưa đáp ứng điều kiện phổ biến, phân loại và nghĩa vụ liên quan cần được ngăn chặn, dừng cung cấp cho đến khi khắc phục. Các đơn vị phổ biến phim phải hiển thị mức phân loại, cảnh báo và có biện pháp kỹ thuật bảo vệ trẻ em.

Động thái này cho thấy sự phát triển của công nghệ cần đi cùng trách nhiệm quản lý và kiểm soát nội dung. Không thể chỉ đặt toàn bộ trách nhiệm lên người xem, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, trong khi các nội dung có khả năng lan truyền nhanh chóng trên nền tảng số.

NSƯT Công Ninh cho rằng việc ngăn chặn hoàn toàn làn sóng AI không khả thi, bởi đây đã trở thành xu hướng chung. Công nghệ có thể hỗ trợ thực hiện những cảnh khó dàn dựng, nâng cao hiệu quả kỹ xảo và tiết giảm chi phí. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là người làm phim phó mặc toàn bộ tác phẩm cho máy móc, bỏ qua việc xây dựng cảm xúc và giá trị nhân văn.

Từ phim ngắn trên nền tảng số đến những dự án hoạt hình hướng tới rạp chiếu, AI đang mở ra một giai đoạn mới cho điện ảnh Việt Nam. Công nghệ này có thể giúp giảm rào cản sản xuất, tạo điều kiện cho những ý tưởng ít có cơ hội thực hiện trước đây được tiếp cận công chúng. Song, nếu chỉ chạy theo số lượng, tốc độ và khả năng tiết kiệm chi phí, điện ảnh có nguy cơ đánh mất những giá trị cốt lõi làm nên sức sống của nghệ thuật kể chuyện.

AI có thể tạo hình nhân vật, dựng bối cảnh hay mô phỏng chuyển động, nhưng lựa chọn câu chuyện nào để kể, nhân vật nào cần được đồng cảm và thông điệp nào nên gửi đến công chúng vẫn là quyết định của con người. Thách thức lớn nhất của điện ảnh Việt Nam vì thế không phải là chạy đua để ứng dụng AI nhanh đến đâu, mà là làm thế nào để làm chủ công nghệ mà không đánh mất năng lực sáng tạo, bản sắc nghệ thuật và trách nhiệm xã hội.

	Vì sao Tăng Thanh Hà được chọn vào vai Nam Phương Hoàng hậu?
	Đạo diễn Đoàn Quang kể chuyện làm phim 'Nhất quỷ nhì ma'