Cách mạng công nghiệp lần 4 tác động thế nào vào lĩnh vực điện ảnh?

(TGĐA) – Sáng ngày 11/9/2019 tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo Tác động của Cách mạng công nghiệp lần 4 vào lĩnh vực điện ảnh dưới sự chủ trì của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng với Cục Điện ảnh.    

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh Góp ý xây dựng Luật điện ảnh (sửa đổi): Nghệ sĩ và người làm điện ảnh nói gì?
hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh Lấy ý kiến góp ý xây dựng Luật Điện ảnh (sửa đổi) khu vực phía Bắc: Luật phải bám sát thời cuộc!

Sau hai hội thảo thành công về ý kiến góp ý xây dựng Luật Điện ảnh (sửa đổi) diễn ra tại hai miền Bắc - Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục phối hợp cùng Cục Điện ảnh, tổ chức buổi hội thảo mang tính thực tiễn cao cho ngành nghệ thuật thứ 7 với chủ đề: Tác động của Cách mạng công nghiệp (CMCN) lần 4 vào lĩnh vực điện ảnh.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh

Đại biểu tham dự Hội thảo gồm có PGS.TS Tạ Quang Đông - Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, TS. Từ Mạnh Lương - Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, NSƯT Nguyễn Thị Thu Hà - Quyền Cục trưởng Cục Điện ảnh, cùng đại diện các cơ quan hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, Sở văn hóa các tỉnh phía Bắc, các hãng phim, đơn vị sản xuất, phát hành phim, đơn vị báo chí cùng các nghệ sĩ tên tuổi của điện ảnh Việt…

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Tạ Quang Đông khẳng định Cách mạng công nghiệp lần 4 đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, việc tăng cường năng lực tiếp cận công nghệ này đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thông qua chỉ thị 16/CT-TT ban hành ngày 4/5/2017. Công nghệ số đã làm thay đổi gần như hoàn toàn điện ảnh truyền thống và trong xu thế phát triển của công nghệ điện ảnh trên nền tảng kỹ thuật số, ngành văn hóa nói chung cùng ngành điện ảnh nói riêng cần phải làm gì để phát huy tốt tối đa lợi thế và hạn chế tối thiểu thách thức khi đứng trước “cơn bão” công nghệ 4.0?

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh
PGS.TS Tạ Quang Đông phát biểu khai mạc

TS. Từ Mạnh Lương bày tỏ mong muốn chân thành được tiếp nhận nhiều ý kiến chuyên môn của các đại biểu có tham luận nhằm làm rõ 4 nhóm vấn đề cơ bản: thứ 1 là tác động, thuận lợi, thách thức khi ứng dụng công nghệ mới là thành tựu mới của CMCN lần 4 vào lĩnh vực điện ảnh; thứ 2 bao gồm xu hướng công nghệ trong sản xuất, phổ biến, lưu trữ phim, vấn đề quyền tác giả, quyền liên quan tới tác phẩm điện ảnh, ứng dụng công nghệ trong quản lý, thống kê điện ảnh và cuối cùng chính là nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực lĩnh vực điện ảnh trong xu hướng phát triển của CMCN lần 4.

Một số ý kiến đáng chú ý được nêu ra ở hội thảo:

Mở đầu, ông Đỗ Duy Anh – Nguyên Phó cục trưởng Cục Điện ảnh đã “làm nóng” không khí bằng việc chỉ ra chúng ta đang đứng trước thềm của sự thay đổi từ kịch bản, bối cảnh, nhân vật, phục trang, đạo cụ… đều được áp dụng hình mẫu số hóa (digital model). Ví dụ như phim Life of Pi (2012) của đạo diễn Lý An lấy bối cảnh đại dương rộng mở nhưng thực chất chỉ là phông nền màu xanh được tạo dựng bằng kỹ xảo. Còn về xu hướng, phát hành phổ biến phim thì ai nấy đều rõ ngoài rạp chiếu có thể xem phim ở nhà trên tivi, máy vi tính, thậm chí bất cứ đâu bằng chiếc điện thoại thông minh.

Ông đề xuất muốn tiếp cận công nghệ 4.0 cần hoạch định ra chiến lược cụ thể phối hợp với Bộ khoa học, công nghệ và môi trường, các Viện nghiên cứu tiến hành khảo sát, nghiên cứu sâu sắc. Cùng với đó Luật điện ảnh (sửa đổi) vừa phải đặt trong thực tiễn phát triển của đất nước, vừa phải đặt trong môi trường của Cách mạng công nghệ 4.0 trong điện ảnh.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh
Ông Đỗ Duy Anh – Nguyên Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh

Ông Trần Hoài Sơn – đại diện đến từ Cục Điện ảnh có nhiều năm học tập ở nước ngoài nêu ra thực trạng toàn bộ di sản của nền Điện ảnh Cách mạng có từ năm 1953 với hàng trăm bộ phim có giá trị văn hóa, nghệ thuật và lịch sử chưa được khai thác hiệu quả. Đơn cử như thể loại phim tài liệu, tại sao không học tập các nước bạn, có hẳn những kênh trực tuyến như Discovery, National Geographic… luôn trở thành những địa chỉ quen thuộc cho khán giả yêu phim tài liệu khắp thế giới.

Bà Ngô Thị Minh Nguyệt – Tổng Biên tập Tạp chí Điện ảnh Việt Nam đề xuất để tránh các nhà phát hành ngoại áp đặt bất lợi vào thị trường Việt, cần có sự bắt tay, hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp phát hành phim nội như Trung tâm Chiếu phim quốc gia, BHD, Skyline, Golden Media, Galaxy… để tạo thế và lực, điều chỉnh tỷ lệ ăn chia hợp lý.

Những dự án hợp tác nhà nước và tư nhân như Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh cần được nhân rộng nhằm tận dụng thế mạnh của đôi bên, nhất là bên tư nhân vẫn đang nắm nhiều lợi thế về công nghệ 4.0 trong điện ảnh.

Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát – Phó Chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam hiện đang đảm nhận Giám đốc sản xuất dự án phim chiến tranh Truyền thuyết về Quán tiên được nhà nước đặt hàng thừa nhận đã phải chi tới tiền tỷ cho máy móc quay phim, rồi kỹ xảo hình ảnh, đáp ứng hiệu quả theo ý đồ đạo diễn, “cởi trói” cho những ý tưởng sáng tạo độc đáo được thăng hoa. Không chỉ Truyền thuyết về Quán tiên mà còn rất nhiều phim khác đến từ tư nhân hiện giờ “đồng tiền chảy trên nước mình”, không cần phải qua nước ngoài làm hậu kỳ vì trong nước đã có sẵn nguồn lực

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh
Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát

Dù vậy, để thực sự đưa công nghệ 4.0 vào điện ảnh, ba thành phần: kỹ thuật, nghệ thuật, kinh tế phải đi cùng nhau. Kỹ thuật phải đáp ứng sự sáng tạo thoải mái và “bay bổng” của nghệ thuật. Về vấn đề kinh tế, quỹ điện ảnh thực sự rất quan trọng, doanh thu của việc phát hành phim là rất lớn nhưng làm thế nào để không rơi hết vào tay công ty nước ngoài, trích từ 1- 2% hỗ trợ cho các nhà làm phim trẻ, những người luôn có những ý tưởng đột phá về công nghệ có nguồn lực tiền bạc, thay vì chật vật đi khắp các Liên hoan phim để xin tài trợ.

Chuyên gia Bùi Hoài Thanh – Tổng giám đốc công ty Truyền thông Thanh Non – đơn vị thực hiện kỹ xảo của Truyền thuyết về Quán tiên đã áp dụng ngay công nghệ “motion capture” (bắt chuyển động của diễn viên để tạo ra hình dạng nào đó mong muốn) vào phim này. Tuy nhiên anh cho biết, công ty của mình vẫn đang hoạt động khó khăn vì trước giờ chỉ phục vụ cho những phim do nhà nước đặt hàng, số lượng đếm trên đầu ngón tay.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh
Chuyên gia Bùi Hoài Thanh phát biểu về những khó khăn trong việc làm kỹ xảo tại Việt Nam

ThA. Trần Anh Tiến - chuyên gia kỹ xảo đến từ Xưởng phim Én Bạc – Đại học Duy Tân giới thiệu cách mà các nước bạn thường làm để sản xuất ra một phim điện ánh mang “nhãn mác” công nghệ 4.0: ngay từ giai đoạn tiền kỳ đều chịu sự tác động lớn của máy móc như phác thảo hình ảnh sơ qua về nhân vật, bối cảnh, nhà cửa, màu sắc hay triển khai câu chuyện bằng bản vẽ máy tính. ThS. Trần Anh Tiến cũng đề cập họ đã áp dụng khá thành công kỹ xảo tạo ra hiệu ứng cháy nổ, khói bụi, bối cảnh lịch sử cho phim ngắn chiến tranh Những cánh én đầu tiên.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh
ThS. Trần Anh Tiến từ Xưởng phim Én Bạc

Anh Tạ Hoàng Anh – đại diện từ Viện phim Việt Nam chia sẻ việc thay thế hoàn toàn cách lưu trữ phim nhựa, vật liệu gốc như hiện tại đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, chưa kể các định dạng số thay đổi rất nhanh, nhanh chóng lỗi thời, gây khó khăn cho việc tìm được công cụ hay phần mềm để đọc dữ liệu. Anh cũng bày tỏ mong muốn học tập nước ngoài thực hiện việc khai thác tư liệu điện ảnh với mục đích thương mại: người yêu điện ảnh chỉ bằng một cú nhấp chuột, có thể xem hình ảnh dữ liệu cần tìm, đăng ký mua trực tiếp với cơ quan lưu trữ.

Một vấn đề thiết thực khác cần phải đề cập, chính là hoạt động đào tạo điện ảnh thời đại 4.0 được ThS. Hoàng Dạ Vũ, Phó Viện trưởng Viện Sân khấu – Điện ảnh, Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội nêu ra trong tham luận của mình. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, đầu tư nâng cao cơ sở vật chất hạ tầng, đặc biệt cần tăng cường việc hợp tác đào tạo với nước ngoài, cử cán bộ, giảng viên, sinh viên đi đào tạo về công nghệ các nước phát triển, kéo theo tăng cường chương trình dạy tiếng Anh chuyên ngành, trau dồi ngoại ngữ để tiếp cận tin tức, sách báo, tài liệu nước ngoài.

Kết thúc hội thảo, PGS.TS Tạ Quang Đông thay mặt đại biểu chủ trì ghi nhận ý kiến chân thực, sát sao của các đại biểu đưa ra tham luận. Với nền điện ảnh đang trong giai đoạn chuyển mình như Việt Nam, thiếu thốn nền tảng kĩ thuật lẫn kinh tế thì cần thới gian rất dài để khắc phục và áp dụng bài bản công nghệ 4.0 trong nhiều lĩnh vực của điện ảnh.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh

Hội thảo Tác động của Cách mạng công nghiệp lần 4 vào lĩnh vực điện ảnh đã cho thấy tính cấp thiết và PGS.TS Tạ Quang Đông khẳng định chắc chắn nước nhà sẽ đi chậm mà chắc, “tháo gỡ từng bước một” để khôi phục nền điện ảnh và đưa dần kỹ thuật tiên tiến nhằm giải phóng sự sáng tạo, tăng cường chất lượng phim Việt.

hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh Góp ý xây dựng Luật điện ảnh (sửa đổi): Nghệ sĩ và người làm điện ảnh nói gì?
hoi thao tac dong cua cach mang cong nghiep lan 4 vao linh vuc dien anh Lấy ý kiến góp ý xây dựng Luật Điện ảnh (sửa đổi) khu vực phía Bắc: Luật phải bám sát thời cuộc!

Vũ Anh