Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai

(TGĐA) - Đây chính là chủ đề chính được các khách mời trong ngành thảo luận sôi nổi tại tọa đàm “Giải mã hình tượng thanh niên trong phim Việt” vào ngày 9/10/2026 do Hội đồng Lý luận TP. HCM - Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. HCM - Đài Phát thanh và Truyền hình TP. HCM (HTV) - Hãng phim Truyền hình TP. HCM (TFS) thực hiện.

Tọa đàm Việt Nam - Hàn Quốc về hợp tác phát triển công nghiệp văn hóa: Phim 'Sài Gòn Oppa' được ký hợp tác sản xuất giữa hai nước Tọa đàm Việt Nam - Hàn Quốc về hợp tác phát triển công nghiệp văn hóa: Phim 'Sài Gòn Oppa' được ký hợp tác sản xuất giữa hai nước
Tọa đàm Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ hội thảo Liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF Tọa đàm Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ hội thảo Liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF

Tham dự tọa đàm có các đại biểu: ông Dương Anh Đức - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TP. HCM; bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TP. HCM. Đặc biệt tọa đàm có sự tham gia và tương tác đa chiều từ các nhà quản lý, nghiên cứu - lý luận phê bình, các nghệ sĩ, đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất, phát hành phim, cùng sinh viên, học sinh từ các trường đào tạo nghệ thuật, điện ảnh và khán giả trẻ yêu phim.

Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai

Nhận diện "Khoảng trống hình mẫu"

Ba diễn giả tiêu biểu gồm PGS-TS, NGƯT Phan Thị Bích Hà; NSƯT - Nhà sản xuất - đạo diễn Vũ Thành Vinh và đạo diễn Trần Thanh Huy cùng các khách mời đã phân tích sôi nổi về sự chuyển dịch hình tượng thanh niên thời kỳ bao cấp (mang tính "anh hùng tập thể", lý tưởng cao đẹp nhưng thoại còn sách vở và thiếu tính "đời") sang thời kỳ xã hội hóa. Đúc kết 3 "vết sẹo" lớn của phim trẻ hiện nay là: Thiếu chiều sâu tâm lý – Lời thoại giáo điều – Mô phỏng lệch lạc đời sống đô thị.

Theo PGS.TS, NGƯT Phan Thị Bích Hà, có giai đoạn theo yêu cầu lịch sử, dòng phim chiến tranh cách mạng xây dựng các nhân vật khá lý tưởng: “Tuổi trẻ đẹp nhất là ở chiến trường”. Đó là những nhân vật anh hùng nhưng mang tính tập thể. Khi đó cái tôi cá nhân phải khép lại để cái ta cộng đồng lan tỏa. Các nhân vật tuy lý tưởng nhưng bị nhận xét là thiếu “tính đời”. Tuy nhiên, sau khi chiến tranh qua đi họ bắt đầu khẳng định tính cá nhân, cái tôi. Ở đây không phải là ích kỷ mà là nét riêng khi các nhân vật xây dựng sắc nét hơn…

Với NSƯT - Nhà sản xuất - đạo diễn Vũ Thành Vinh nhận định: Làn sóng làm phim xã hội hóa hình thành từ những năm 1990 như một “luồng gió mới” làm thay đổi tư duy sáng tác, công nghệ và ngôn ngữ điện ảnh để đến nay có khoảng 70 phim ra rạp hàng năm (hơn 1 phim/tuần). Đặc biệt, hơn 75% khán giả ra rạp xem phim trong độ tuổi 16 – 29 tuổi. Vì vậy việc “giải mã hình tượng thanh niên trong phim Việt” hiện nay là rất cần thiết, nhất là khi có nhiều ý kiến cho rằng, hình tượng đó đã mờ nhạt đi, chưa đủ đậm nét, thậm chí là có khoảng trống dù phim về người trẻ, dành cho khán giả trẻ đang chiếm ưu thế.

Đạo diễn Trần Thanh Huy cho rằng các nhà làm phim trẻ hiện nay khó chấp nhận rủi ro tài chính lớn như thế hệ trước, bởi họ phải cân nhắc áp lực kinh tế, trách nhiệm gia đình và tương lai nghề nghiệp. Vì vậy rất cần các cơ chế hỗ trợ tài chính từ Nhà nước, quỹ phát triển điện ảnh và sự đồng hành của những người làm nghề chuyên nghiệp sẽ góp phần tạo không gian sáng tạo cho đạo diễn trẻ, giúp họ chủ động hơn trong sáng tác mà còn mở ra những góc nhìn mới, hiện đại về thế hệ mình.

Đạo diễn, nhà sản xuất Huỳnh Lập chia sẻ: "Bây giờ các bạn trẻ dễ dàng chia sẻ với bạn bè, cha mẹ thường qua hình thức ghi status lên mạng xã hội sẽ được nhiều người đồng cảm. Từ đó những thông điệp được lan tỏa. Vậy hình tượng thanh niên bây giờ là biết hướng đến điều gì và cần được nói lên như thế nào".

Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai
Huỳnh Lập chia sẻ

Định hướng sáng tác và phát triển Điện ảnh về thế hệ trẻ

Vượt lên trên khuôn khổ của một sự kiện lý luận hay một diễn đàn trao đổi thuần túy, chương trình lý luận phê bình VHNT lần này chính là một nhịp cầu - nơi quá khứ, hiện tại và tương lai của điện ảnh cùng lắng nghe và hòa nhịp. Sự kiện không chỉ mở ra không gian cho những đối thoại thẳng thắn, tâm huyết giữa giới chuyên môn và các nhà làm phim, mà còn gieo vào lòng khán giả niềm tin mãnh liệt về một thế hệ trẻ trên màn ảnh: Chân thật trong từng hơi thở đời sống, bản lĩnh trước những khúc ngoặt cuộc đời, và đong đầy tình yêu thương, trách nhiệm với cộng đồng.

Bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. HCM cho biết, sau khi Trung ương ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, TP. HCM đã triển khai Chương trình hành động số 18 với các nhiệm vụ, kế hoạch cụ thể, trong đó có phát triển điện ảnh và đưa nghệ thuật đến với học sinh. Theo bà, bên cạnh định hướng phát triển, cần chú trọng khâu thực thi chính sách, bảo đảm nguồn kinh phí, định mức và đơn giá phù hợp với thực tế thị trường. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý cũng cần được tăng cường nhằm tháo gỡ vướng mắc, chuyển chủ trương và kiến nghị thành những giải pháp cụ thể.

Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai

Không gian trải nghiệm điện ảnh và thử thách sáng tạo

Cùng sự kiện tọa đàm, còn chuỗi hoạt động bên lề là không gian trải nghiệm điện ảnh và thử thách sáng tạo như: Triển lãm và trưng bày hình bóng của thời gian từ hơn 1.000 hiện vật như: các poster phim, bìa báo, tạp chí, tư liệu, hình ảnh, đạo cụ… làm nổi bật nhân vật chính và diễn viên qua 5 giai đoạn.

Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai

- Thời kỳ tư nhân sơ khai và thuộc địa (trước 1955): Phim ảnh phục vụ giải trí đô thị, phụ thuộc vào kỹ thuật và nguồn vốn tư nhân/ ngoại quốc.

- Thời kỳ thị trường đô thị miền Nam (1955 - 1975): Cơ chế kinh tế thị trường tự do, các hãng phim tư nhân (Mỹ Vân, Alpha...) làm chủ sân chơi chiếu rạp.

- Thời kỳ bao cấp và quốc doanh Độc tôn (1975 – 1989): Nhà nước quản lý toàn bộ quy trình từ kịch bản, cấp vốn sản xuất (Hãng phim Giải Phóng) đến phân phối rạp.

- Thời kỳ "chuyển tiếp" - Phim Video/Thị trường (1989 – 2002): Cho phép các đơn vị ngoài Nhà nước liên doanh làm phim video ("mì ăn liền"), song song với sự trỗi dậy của phim truyền hình của TFS.

- Thời kỳ Xã hội hóa Toàn diện và Công nghiệp Điện ảnh (2003 – Nay): Luật Điện ảnh 2003 cho phép thành lập hãng phim tư nhân; tư nhân nắm trọn chuỗi sản xuất - phát hành - rạp chiếu.

Gần như toàn bộ các poster phim, bìa báo, tạp chí, tư liệu, hình ảnh, hiện vật, đạo cụ… trên là của nhà sưu tầm tên tuổi Huỳnh Minh Hiệp thiết kế và thực hiện.

Giải mã hình tượng Thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai

Bức tường cảm xúc: Là khu vực "Soi phim - Soi mình": Khán giả quét mã QR Code để tham gia hệ thống bình chọn trực tuyến. Khu vực "Soi nhân vật, Check Vibe Mình": Khán giả trực tiếp viết suy nghĩ, góc nhìn cá nhân về các nhân vật.

Hay sân chơi nhạc phim và Photobooth: Để trải nghiệm không gian âm nhạc "Giai điệu So Deep", thử thách mini game "Nhạc này - Phim gì?" và khu vực chụp ảnh lưu niệm lấy liền cùng nghệ sĩ, nhà sản xuất…

Tọa đàm Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ hội thảo Liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF Tọa đàm Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng đường: Từ hội thảo Liên hoan phim đến bộ sách kỷ yếu DANAFF

(TGĐA) - Trong khuôn khổ buổi tọa đàm “Đào tạo điện ảnh bên ngoài giảng ...

'Ống kính sáng tạo': Khả năng kể chuyện qua tình huống cùng ngôn ngữ hình ảnh mới có thể giữ cảm xúc của khán giả ở lại lâu hơn với bộ phim 'Ống kính sáng tạo': Khả năng kể chuyện qua tình huống cùng ngôn ngữ hình ảnh mới có thể giữ cảm xúc của khán giả ở lại lâu hơn với bộ phim

(TGĐA) - Trong khuôn khổ Liên hoan phim ngắn Thành phố Hồ Chí Minh lần ...

Vũ Liên