Sau Annecy 2026: Hoạt hình Việt Nam cần một hệ sinh thái, không chỉ những bộ phim hay

	Những Venice của Pháp
	Hành trình của 'Trạng Quỳnh Nhí: Truyền Thuyết Kim Ngưu' từ DANAFF tới Annecy

Annecy và bài học về một hệ sinh thái

Mỗi tháng Sáu, Annecy trở thành điểm hẹn của những người làm hoạt hình trên toàn thế giới. Nhưng sức hút của liên hoan phim này không chỉ đến từ các buổi công chiếu hay lễ trao giải, mà còn từ MIFA – chợ dự án nơi các nhà sản xuất, studio, trường đào tạo, quỹ đầu tư và đơn vị phát hành cùng tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Điều đáng chú ý là nhiều dự án xuất hiện tại đây vẫn còn ở giai đoạn rất sớm. Chúng có thể chỉ là vài bản thiết kế nhân vật hoặc một đoạn phim thử nghiệm, nhưng đã đủ để mở ra những cuộc gặp giữa người sáng tạo và nhà đầu tư. Thay vì chỉ nhìn vào sản phẩm cuối cùng, các đối tác đánh giá tiềm năng phát triển của ý tưởng, năng lực của ê-kíp và khả năng đưa dự án đến thị trường.

Nhà sản xuất Nông Mạnh Cừ và NSƯT, đạo diễn Trịnh Lâm Tùng giới thiệu phim đến với khán giả quốc tế tại Annecy

Chính điều đó, khiến NSX Nông Mạnh Cừ thay đổi cách nhìn về hoạt hình: “Annecy khiến tôi nhận ra bộ phim không phải điểm khởi đầu cũng không phải đích đến. Nó chỉ là kết quả của cả một hệ sinh thái vận hành phía sau”.

Theo anh, đây cũng là sự khác biệt giữa một tác phẩm thành công và một ngành công nghiệp trưởng thành. Một bộ phim có thể tạo nên tiếng vang trong một mùa liên hoan, nhưng chỉ một hệ sinh thái bền vững mới có thể tạo ra nhiều thế hệ tác phẩm nối tiếp nhau.

Nhìn lại Việt Nam, hoạt hình đang bước vào giai đoạn chuyển mình với sự tham gia mạnh mẽ hơn của các doanh nghiệp tư nhân, nhiều dự án IP gốc và sự kết nối ngày càng chặt chẽ của cộng đồng làm nghề. Tuy nhiên, để những tín hiệu tích cực ấy trở thành nền tảng của một ngành công nghiệp, điều cần xây dựng không chỉ là những bộ phim mới mà còn là môi trường để các bộ phim có thể liên tục được phát triển.

Con người là nền móng của ngành công nghiệp

Nếu hệ sinh thái là điều Annecy cho thấy rõ nhất, thì con người lại là yếu tố khiến NSX Nông Mạnh Cừ ấn tượng nhất.

Khắp khuôn viên MIFA, không khó để bắt gặp những nhóm sinh viên mang theo bản vẽ nhân vật, storyboard hay đoạn phim ngắn để giới thiệu với các studio. Họ không chờ đến khi tốt nghiệp mới bước vào nghề, mà đã được tiếp cận với môi trường sản xuất ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

“Pháp có thể hỗ trợ các studio Việt Nam bằng cách tạo ra nhiều cầu nối hơn với hệ sinh thái hoạt hình: từ trường đào tạo, studio, LHP cho đến các chợ dự án như MIFA. Sẽ thật tuyệt vời nếu một ngày nào đó chúng ta được chứng kiến một bộ phim hoạt hình điện ảnh đồng sản xuất giữa Pháp và Việt Nam chính thức tranh tài tại Annecy”, ông Paul Abela nhấn mạnh.

Điều các doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm cũng không chỉ là những người thành thạo kỹ thuật. Họ cần những nhà làm phim hiểu cách kể chuyện, biết phát triển dự án, làm việc theo quy trình sản xuất và sẵn sàng hợp tác trong môi trường quốc tế. Kỹ năng có thể tiếp tục được đào tạo, nhưng tư duy sáng tạo và khả năng kết nối mới là yếu tố quyết định.

Đó cũng là khoảng trống mà hoạt hình Việt Nam cần từng bước lấp đầy. Trong nhiều năm qua, lực lượng họa sĩ và animator Việt Nam đã chứng minh được năng lực khi tham gia các dự án quốc tế. Tuy nhiên, việc đào tạo bài bản về biên kịch, đạo diễn, sản xuất hay phát triển dự án vẫn còn hạn chế. Không ít người làm nghề trưởng thành từ quá trình tự học hoặc tích lũy kinh nghiệm trong thực tế.

Theo ông Paul Abela, Tùy viên Nghe nhìn khu vực Đông Nam Á thuộc Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, hoạt hình Việt Nam đang có nhiều tín hiệu tích cực khi ngày càng nhiều đơn vị hướng tới việc xây dựng các IP gốc thay vì chỉ gia công cho thị trường nước ngoài. Đây là bước chuyển quan trọng, nhưng để phát triển bền vững, ngành vẫn cần đầu tư nhiều hơn cho nguồn nhân lực và hệ thống đào tạo. Một nền hoạt hình mạnh không được tạo nên bởi vài cá nhân xuất sắc. Giá trị lớn nhất của nó nằm ở khả năng liên tục tạo ra những thế hệ kế tiếp – những người đủ năng lực để kể tiếp các câu chuyện của điện ảnh hoạt hình Việt Nam trong tương lai.

Niềm tin mở đường cho những ý tưởng

Bên cạnh câu chuyện về nhân lực, Annecy còn cho thấy một yếu tố quan trọng khác để hình thành ngành công nghiệp hoạt hình: niềm tin. Tại MIFA, nhiều dự án được giới thiệu khi mới chỉ là ý tưởng hoặc đang trong giai đoạn phát triển. Điều thuyết phục các quỹ điện ảnh và đối tác không phải một bộ phim đã hoàn thiện, mà là chất lượng của câu chuyện, sự chuẩn bị của ê-kíp và khả năng hiện thực hóa dự án. Họ đầu tư vào con người và tiềm năng phát triển lâu dài, thay vì chỉ nhìn vào doanh thu trước mắt. Đó cũng là điều hoạt hình Việt Nam còn thiếu.

Không ít dự án chỉ có thể khởi động khi đã tự cân đối được nguồn vốn, trong khi cơ hội tiếp cận các quỹ hỗ trợ hay mạng lưới đồng sản xuất quốc tế vẫn còn hạn chế. Muốn tạo ra nhiều bộ phim hơn, ngành không chỉ cần thêm kinh phí mà còn cần một môi trường đủ chuyên nghiệp để người làm nghề và nhà đầu tư cùng đặt niềm tin vào giá trị của mỗi dự án.

Bản sắc là con đường ngắn nhất để bước ra thế giới

Một điểm chung của những bộ phim gây ấn tượng tại Annecy là không tác phẩm nào cố gắng “giải thích” văn hóa của đất nước mình. Bản sắc hiện diện tự nhiên trong câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc, giúp khán giả nhận ra nguồn cội của tác phẩm mà không cần lời thuyết minh. Theo NSX Nông Mạnh Cừ, đó cũng là điều Trạng Quỳnh Nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu hướng đến. Giá trị của bộ phim không nằm ở việc đưa thật nhiều yếu tố Việt Nam lên màn ảnh, mà ở cách những chất liệu văn hóa trở thành một phần của hành trình kể chuyện. Khi cảm xúc đủ chân thành, những giá trị địa phương hoàn toàn có thể chạm đến khán giả toàn cầu. Đối với hoạt hình Việt Nam, lợi thế lớn nhất không phải là chạy theo những mô hình đã thành công, mà là kho tàng văn hóa, lịch sử và truyền thuyết giàu bản sắc. Thách thức nằm ở việc kể những câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại để vừa gần gũi với khán giả trong nước, vừa có khả năng đối thoại với thế giới.

NSƯT, đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, Giám đốc LHP Mickaël Marin và nhà sản xuất Nông Mạnh Cừ

Từ một bộ phim đến một ngành công nghiệp

Hành trình của Trạng Quỳnh Nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu tại Annecy là một tín hiệu đáng mừng, nhưng cũng gợi ra một câu hỏi lớn hơn: điều gì sẽ đến sau thành công của một bộ phim?

Theo NSX Nông Mạnh Cừ, một nền hoạt hình mạnh không đo bằng số lượng giải thưởng hay doanh thu của từng tác phẩm. Điều quan trọng hơn là khả năng tạo ra một hệ sinh thái, nơi trường học đào tạo nhân lực, doanh nghiệp đầu tư dài hạn, các hiệp hội nghề nghiệp kết nối cộng đồng sáng tạo và chính sách tạo điều kiện để nhiều dự án mới được hình thành. Những năm gần đây, hoạt hình Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực với sự xuất hiện của các doanh nghiệp tư nhân, các IP gốc và sự ra đời của Hiệp hội Hoạt hình Việt Nam (VAVA). Đây là những nền tảng quan trọng để ngành từng bước xây dựng vị thế mới. Tuy nhiên, để đi xa hơn, hoạt hình Việt Nam vẫn cần sự đồng hành của nhiều bên, từ cơ quan quản lý, nhà đầu tư, trường đào tạo đến thị trường phát hành.

Annecy không mang đến một công thức thành công cho hoạt hình Việt Nam, nhưng mở ra một cách nhìn khác về con đường phía trước. Bởi sau cùng, câu hỏi lớn nhất không phải là liệu Việt Nam có thể làm được một bộ phim hoạt hình gây tiếng vang hay không. Câu hỏi lớn hơn là sau bộ phim ấy, chúng ta có đủ một nền tảng để những câu chuyện khác tiếp tục được ra đời?

Hành trình của Trạng Quỳnh Nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu tại Annecy 2026 là một dấu mốc đáng tự hào, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở bài học mà nó gợi mở: vị thế của một nền hoạt hình không được tạo nên bởi một khoảnh khắc tỏa sáng, mà bởi khả năng biến những khoảnh khắc ấy thành một hành trình dài. Khi con người được đầu tư, ý tưởng được nuôi dưỡng và các mắt xích trong ngành cùng kết nối, những câu chuyện Việt Nam sẽ có thêm cơ hội bước ra thế giới một cách bền vững.

	Những Venice của Pháp
	Hành trình của 'Trạng Quỳnh Nhí: Truyền Thuyết Kim Ngưu' từ DANAFF tới Annecy