Sự vượt rào trên không gian số, đưa di sản văn hoá tiến gần hơn với giới trẻ

	Biên đạo múa Nguyễn Hữu Vĩnh Khương: Hành trình hơn 20 năm theo đuổi nghệ thuật, gom nét văn hóa xưa vào nhịp thở của múa hiện đại
	Ca sĩ Juky San lên tiếng xin lỗi sau làn sóng tranh cãi vì chụp ảnh ngâm mình tại Giếng Tiên

Không còn đứng ngoài di sản như những người quan sát, nhiều bạn trẻ đang lựa chọn bước vào, học hỏi và góp phần gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống. Hành trình kết nối giữa thế hệ trẻ với di sản đang dần được hình thành, mở ra một nhịp cầu mới giữa quá khứ và hiện tại. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, hành trình này không chỉ dừng lại ở không gian thực mà còn được mở rộng trên nền tảng số - nơi những di sản được tiếp cận, lan tỏa và làm mới theo cách của thời đại.

Di sản được trao tay và phát triển trên không gian số

Triệu Thị Huyền, cô gái 19 tuổi đến từ Thái Nguyên, dân tộc Nùng, hiện đang sinh sống và làm việc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam gây ấn tượng bởi sự nhẹ nhàng và tình yêu dành cho dân tộc mình. Em là một trong những người đang tiếp nhận sự trao truyền ấy. Em học lại từ bà Minh, còn bà cũng từng học từ thế hệ trước. Sự kế thừa ấy diễn ra tự nhiên qua từng thế hệ.

Triệu Thị Huyền (19 tuổi, Thái Nguyên), đại diện cho thế hệ trẻ tiếp nhận và lan tỏa văn hóa Nùng trên không gian số. (Ảnh: Nhóm sinh viên thực hiện)

Khi được hỏi liệu người trẻ hôm nay còn muốn học những làn điệu như hát then hay không, Huyền khẳng định: “Tất nhiên là có vì mỗi người có một đam mê riêng”. Theo em, dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, vẫn có những người trẻ muốn hiểu và giữ lại văn hóa của dân tộc mình. “Em được bà dạy lại, sau này nếu có cơ hội em cũng muốn dạy lại cho con", Huyền chia sẻ. Suy nghĩ ấy cho thấy phát triển không phải là thay thế cái cũ, mà là tiếp nối và mở rộng từ nền tảng đã có.

Không dừng lại ở việc học và thực hành, thế hệ trẻ hôm nay còn tìm nhiều cách để đưa văn hóa dân tộc mình đi xa hơn. Trong đó, Internet và mạng xã hội đang trở thành một kênh lan tỏa hiệu quả. Nhiều bạn trẻ Nùng chủ động chia sẻ hình ảnh mặc trang phục truyền thống, hát then hay giới thiệu về lễ hội lên mạng xã hội. Chỉ với một chiếc điện thoại, những khoảnh khắc sinh hoạt thường ngày có thể được lan tỏa rộng rãi.

Những video ngắn, dễ xem, dễ chia sẻ giúp văn hóa Nùng tiếp cận được với nhiều người hơn. Truyền thống không còn chỉ xuất hiện trong không gian lễ hội, mà trở thành một phần của đời sống hiện đại. Cách thể hiện tự nhiên, gần gũi khiến những làn điệu xưa không bị xa cách với thế hệ mới.

Giữa không gian nhà sàn, tiếng hát của người đi trước và giọng hát của người trẻ hòa vào nhau. Đó không chỉ là sự gìn giữ, mà là một quá trình trao tay bền bỉ. Khi còn có thế hệ sẵn sàng tiếp nhận, văn hóa sẽ còn được tiếp nối.

Tuy nhiên, bên cạnh tinh thần nhiệt huyết ấy, những gương mặt sẵn sàng ở lại gắn bó và trực tiếp phát triển di sản như Huyền vẫn còn khiêm tốn. Giữa guồng quay của nền kinh tế thị trường và hấp dẫn của đô thị hóa, không ít bạn trẻ chọn rời xa làng để tìm kiếm cơ hội mới. Vì thế, sự hiện diện của những người trẻ dám chọn cách sống cùng di sản không chỉ là đam mê cá nhân, mà còn là một nỗ lực bền bỉ để chứng minh rằng: “Văn hóa dân tộc đủ sống để nuôi dưỡng cả tâm hồn lẫn tương lai của thế hệ kế cận”.

Với thế hệ trước, đó không chỉ là sự tiếp nối mà còn là kỳ vọng

Bà Chu Minh (57 tuổi, Võ Nhai - Thái Nguyên) là một nghệ nhân người Nùng đã có nhiều năm gắn bó với việc giữ gìn các phong tục, lễ hội và làn điệu hát then. Bà hiểu rõ từng nét văn hoá của dân tộc mình từng điệu hát then, ánh mắt bà khi kể về những câu chuyện văn hoá ánh lên niềm vui, sự tự hào. "Cái hồn của người Nùng mình nằm cả ở tiếng nói, ở làn điệu Sli, điệu Then, ở sắc chàm trên áo và cái nghề dệt truyền đời. Những thứ ấy mà không dạy lại cho đám trẻ, không để chúng nó biết yêu cái bản cái làng thì mai sau lạt buộc sẽ rời, văn hóa cha ông mình cũng theo đó mà nhạt mất", bà Minh chia sẻ.

Nghệ nhân Chu Minh (57 tuổi, Thái Nguyên) - người nhiều năm gìn giữ làn điệu then, kiên trì trao truyền những giá trị văn hóa Nùng cho thế hệ kế cận. (Ảnh: Nhóm sinh viên thực hiện)

Sự trao truyền không chỉ diễn ra bằng những lời nói, mà bằng những việc rất cụ thể. Người đi trước truyền lại bằng kinh nghiệm và sự kiên nhẫn, không chỉ dạy cách cất một câu then cho đúng nhịp mà còn giải thích vì sao lễ hội Lồng Tồng lại quan trọng,... Những điều tưởng chừng nhỏ ấy lại chính là phần gốc của văn hóa.

Bà Minh cho hay: “Khi người trẻ làm được điều đó, truyền thống sẽ không còn nằm trong ký ức của một thế hệ, mà đã được trao sang một hành trình mới". Bà ủng hộ việc Huyền đưa văn hóa lên Internet vì đó là cách hay để di sản không bị “cất tủ” mà được sống cùng thời đại. Cách truyền bá này giúp người trẻ thấy được cái gốc của mình gần gũi hơn, dễ xem, dễ học. Thế nhưng, bà vẫn lo lắng rằng không gian ảo không thể truyền tải hết được những giá trị của văn hóa trong đời thực. Dù công nghệ có giỏi đến đâu cũng khó lòng đong cho hết cái tình người Nùng gửi vào điệu Sli, hay gói trọn được cái mùi thơm của vải chàm mới nhuộm như khi đứng giữa bản làng thực sự.

Không chỉ là người truyền dạy, bà Minh còn âm thầm đồng hành cùng Huyền trên hành trình gìn giữ văn hóa dân tộc. Từ những buổi chỉ dạy từng làn điệu hát then đến việc động viên, ủng hộ cách làm mới của thế hệ trẻ, bà trở thành điểm tựa để Huyền vững tin tiếp nối. Sự gắn kết giữa hai thế hệ – một bên gìn giữ, một bên sáng tạo – không chỉ giúp những giá trị truyền thống được bảo tồn mà còn mở ra hướng đi mới để văn hóa dân tộc tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.

Giữa không gian nhà sàn của người Nùng tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, tiếng hát then vẫn vang lên đều đặn. Bên cạnh những người đã gắn bó nhiều năm với phong tục truyền thống, còn có những gương mặt trẻ đang học hỏi để kế thừa và tiếp nối tinh hoa của dân tộc.

	Ca sĩ Juky San lên tiếng xin lỗi sau làn sóng tranh cãi vì chụp ảnh ngâm mình tại Giếng Tiên
	Biên đạo múa Nguyễn Hữu Vĩnh Khương: Hành trình hơn 20 năm theo đuổi nghệ thuật, gom nét văn hóa xưa vào nhịp thở của múa hiện đại