'Giao điểm sinh tử': Hành trình truy tìm kho vũ khí - tái hiện một lát cắt của cuộc kháng chiến chống Pháp tại Chiến khu Đ

Lại thêm bộ phim chiến tranh, tâm lý, hành động chuẩn bị bấm máy của Công ty cổ phần phim Giải Phóng

Đến dự có bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú - Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, ê-kip đoàn phim cùng đông đảo anh em nghệ sĩ nhiều thế hệ.

Cuộc chạy đua với thời gian giữa rừng sâu Chiến khu Đ

Vào năm 1952, giữa rừng rậm Chiến khu Đ, câu chuyện về người giao liên trẻ Nguyễn Văn Dũng vừa thoát chết trở về và buột miệng những lời mê sảng. Từ đó lộ ra manh mối về một kho vũ khí của quân Nhật bỏ lại, thất lạc trong rừng sâu. Nhiệm vụ phải truy tìm kho vũ khí này là do chỉ huy Ninh, người dẫn đầu đội nhận lệnh lên đường. Cũng với mục tiêu này, theo sát các chiến sĩ của ta là toán biệt kích Pháp do sĩ quan Laurent chỉ huy, quyết giành cho được kho vũ khí này. Thế là cuộc chạy đua với thời gian giữa rừng sâu Chiến khu Đ nhanh chóng trở thành hành trình đầy nguy hiểm.

Càng vào sâu, đường đi càng hiểm trở,thác lũ, địa hình bị chia cắt, những cuộc phục kích liên tiếp của Pháp khiến đội hình tách rời. Tất cả, họ vừa chống lại sự truy đuổi của địch và đối mặt với sự thật trong chính tâm hồn mình. Khi Dũng rơi vào tay địch, rồi tin anh đầu hàng lan ra. Đồng đội vẫn phải đi tiếp, dù trong lòng không khỏi nghi ngờ. Nhưng trong lòng địch, Dũng vẫn giữ kín bí mật và tìm cách bảo vệ những người đồng đội đang bị truy đuổi. Nhờ đồng bào cưu mang và dẫn đường, đội của Ninh dần tiến gần mục tiêu. Trận đối đầu cuối cùng diễn ra trên cánh đồng cỏ lau, nơi bom lửa dội xuống và họ phải chiến đấu để mở đường sống cho nhau. Thứ họ tìm bây giời không chỉ là vũ khí, mà là ký ức và niềm tin không bao giờ được đánh mất.

Áp lực lớn nhất khi thực hiện phim là tìm bối cảnh và phân tuyến đẩt diễn cho các nhân vật chính, thứ

Theo đạo diễn Ngô Xuân Phước áp lực lớn nhất của Giao điểm sinh tử không phải là một đại cảnh nào, mà là hai bài toán xuyên suốt: tìm bối cảnh và chia đất diễn cho tuyến nhân vật. Về bối cảnh, ê-kip quyết định quay gần như toàn bộ ở vùng Chiến khu Đ (Đồng Nai). Đó là lựa chọn đầy thử thách, cả đoàn phải đối mặt với đúng nghĩa "rừng thiêng nước độc". Nhưng ê-kip hoàn toàn chấp nhận, vì chỉ có sự hoang sơ, khắc nghiệt đó mới cho được hơi thở của lịch sử, cái mà không một phim trường nào tái dựng lại được.

Còn về đất diễn, may mắn là đạo diễn đã có hơn 6 tháng để nghiên cứu kịch bản, sửa đi sửa lại hơn 20 lần. Mỗi ngày đều lật đi lật lại từng tình huống, gọt giũa từng câu thoại sao cho thật đời, thật đúng với con người của giai đoạn ấy. Ngay cả khi đã bấm máy, vẫn tiếp tục sửa. Ở hiện trường hay đêm về, cứ thấy chỗ nào còn lấn cấn là lại bàn ngay với diễn viên, sẵn sàng lắng nghe nếu các bạn nảy ra một chi tiết mới cho nhân vật.

Giao điểm sinh tử có tuyến nhân vật rất dày và đa chiều, ở cả hai chiến tuyến. Điều trăn trở nhất là làm sao để đặt mỗi con người vào đúng lằn ranh sinh tử của họ. Thật không muốn họ là những biểu tượng khô cứng, mà muốn họ là những con người bằng xương bằng thịt - cũng biết sợ hãi, cũng có do dự, nhưng trên hết vẫn là tình người và sự dũng cảm khi phải lựa chọn. Để làm được điều đó cả ê-kip phải ngẫm tỉ mỉ từ trang kịch bản cho đến ra phim trường, để dù vào vai chính hay vai phụ, các diễn viên cũng có một khoảng lặng riêng để chạm tới khán giả

Dàn dựng bằng những tình huống đối đầu trực diện

Trong Giao điểm sinh tử, đạo diễn không chọn cách tạo hồi hộp, hay đại cảnh phô trương mà dàn dựng bằng những cuộc đối đầu trực diện. Đó là sự căng thẳng từ chính sự đối lập bên trong của nhân vật.

Thứ nhất là đối lập về thế và lực. Một bên áp đảo hoàn toàn về hỏa lực, vũ khí hiện đại và quân số. Bên còn lại là sự thiếu thốn đến khắc nghiệt trong lòng Chiến khu Đ. Chính cái chênh lệch ấy đã tự nó tạo ra sự hồi hộp.

Nhưng cốt lõi và quan trọng hơn, là sự đối lập về tinh thần. Một bên bước vào cuộc chiến bằng sự tự nguyện, họ gắn kết với nhau bằng tình đồng chí, chia nhau từng viên đạn, từng nắm cơm, từng tấm áo. Còn bên kia, dù đông và mạnh về hỏa lực, nhiều người lính lại bị đẩy vào cuộc chiến bằng mệnh lệnh khô khốc, họ hoang mang và không biết mình chiến đấu vì điều gì.

Phân đoạn tâm đắc điển hình của hành trình tìm kho vũ khí

Thật sự để chọn ra hai phân đoạn tâm đắc thì rất khó, vì mỗi phân đoạn trong hành trình tìm kho vũ khí đều mang một ý nghĩa thúc đẩy câu chuyện riêng. Nhưng nếu phải chọn hai khoảnh khắc ám ảnh và mang đậm tinh thần nhân văn nhất sẽ là chi tiết nhân vật Bảy lấy tờ báo nhật trình của mình - thứ quý giá nhất với anh lúc đó - để gấp thành máy bay giấy cho cậu bé dân tộc vừa mất cha mẹ. Chi tiết đó ấm áp vô cùng. Ngay khi cậu bé vừa hồn nhiên thả chiếc máy bay giấy mỏng manh lên trời, thì tiếng gầm rú của máy bay do thám địch xé toang bầu trời, sà xuống bản làng. Một bên là sự trong trẻo, mong manh của trẻ thơ, một bên là sự lạnh lẽo, tàn khốc của chiến tranh. Cú tương phản ấy tự nó nói lên hết sự khốc liệt mà những điều bình dị nhất đang phải đối mặt.

Phân đoạn thứ hai là màn tỏ tình của S’Riêng - cô gái dân tộc với chỉ huy Ninh. Đạo diễn muốn đưa vào phim một nét văn hóa rất đẹp của đồng bào mẫu hệ: người phụ nữ khi yêu thì chủ động, mộc mạc và mãnh liệt vô cùng. Giữa căng thẳng sống chết của chiến tuyến, lời tỏ tình táo bạo mà chân thành ấy bỗng làm mềm đi hết tiếng bom đạn. Trong cuộc chiến, sự sống và tình yêu vẫn cứ nảy nở, vẫn đơm bông ngay trong nơi ngặt nghèo nhất.

Dàn diễn viên đến với cuộc truy tìm vũ khí bằng sự ngưỡng mộ dành cho thế hệ cha ông

Dàn diễn viên của Giao điểm sinh tử, không phải là tên tuổi, mà là sự dấn thân. Tất cả anh em tham gia bằng sự ngưỡng mộ dành cho thế hệ cha ông, và biến sự ngưỡng mộ đó thành lao động nghệ thuật rất nghiêm túc, rất lăn xả. Mỗi người đều thực sự "sống" trong nhân vật của mình.

Má Thanh Hiền đã dành rất nhiều thời gian để học hát, học phát âm bằng chính ngôn ngữ của đồng bào cho tròn vành rõ chữ. Thạch Kim Long vào vai già làng, anh nghiên cứu rất kỹ phong thái của một già làng thời đó, thậm chí tập chạy trong rừng sâu nhanh như một thợ săn. Có hôm đôi bàn chân rướm máu vì gai rừng, cả đoàn ai cũng xót nhưng lại càng nể về tình yêu nghề của anh. Nguyễn Hải vai giao liên Nghĩa, con người của núi rừng. Hải từng ròng rã nhiều tháng trời tập leo cây và thuần thục với chiếc khăn rằn - thứ vũ khí rất đặc thù của du kích Chiến khu Đ.

Hiếu Nguyễn vai đội trưởng Ninh, người chỉ huy sừng sỏ bám trụ rừng sâu. Để vào vai, Hiếu tự mình lặn lội vào rừng sống nhiều ngày, rèn từng kỹ năng quan sát, lắng nghe, để hòa được vào hơi thở của núi rừng. Sỹ Toàn vai Năm Dao, dù lịch quay dày đặc vẫn miệt mài tập luyện kỹ thuật phóng dao sao cho vừa đẹp mắt, vừa phải thật, phải sát với thực tế chiến đấu.

Diễn viên Quỳnh Anh, Á hậu Minh Kiên, nghệ sĩ Biện Thuy vốn quen với hình ảnh lung linh, nhưng khi bước vào phim thì sẵn sàng rũ bỏ hết. Không sợ xấu, không ngại cực khổ, chỉ đau đáu làm sao cho nhân vật của mình sống động nhất.

Đặc biệt là Hoài Phong vai Dũng. Để tạo được vóc dáng khắc khổ của người chiến sĩ thời đó, Phong đã tự phơi nắng cho sạm da và giảm hơn 10kg. Phong sống luôn ở hiện trường, không có cảnh quay cũng ở lại, bạ đâu nằm ngủ đó, lăn lóc cùng anh em. Có cảnh bị tra tấn, Phong còn chủ động xin đạo diễn cho làm thật để tả đúng cái đau đớn tột cùng. Quay xong cảnh đó, Phong ngất xỉu ngay tại chỗ. Đó không còn là diễn nữa, mà là sự dấn thân đến tận cùng cho nhân vật.

Sự chịu đựng, tình đồng chí, đồng bào và tình người đã tạo nên những khung hình đẹp

Ở Giao điểm sinh tử, tất cả mọi người đều sống hết mình cho vai diễn - từ vai khách mời, diễn viên quần chúng cho đến các anh bộ đội địa phương tham gia đóng vai binh lính.

Như cảnh hang động trong phim, khán giả sẽ thấy nó chỉ đơn giản là nơi trú ẩn, là nơi cất giấu kho vũ khí. Nhưng thực tế đó là những hang động hoang sơ chưa hề được khai thác du lịch, bên trong có rất nhiều dơi sinh sống. Dù đoàn đã dọn dẹp trước khi quay, nhưng sự ẩm thấp và mùi phân dơi nồng nặc vẫn khiến ai cũng khó thở. Vậy mà các diễn viên, kể cả những nghệ sĩ lớn tuổi như nghệ sĩ Quách Tĩnh, diễn viên - giảng viên Huy Thục vẫn không một lời than vãn, bám trụ quay nhiều giờ liền trong hang. Các anh còn nói chính sự khổ cực này mới giúp mình thấm hơn nỗi gian khổ của cha ông trong kháng chiến. Hay những cảnh đánh nhau xong, diễn viên quần chúng và cascadeur phải nằm chết ngâm mình trong nước. Cảnh quay kéo dài nhiều tiếng đồng hồ, nước lạnh buốt thấu xương, nhất là khi quay đêm. Lúc anh em diễn viên đuối quá thì chính các anh em bộ đội địa phương lại sẵn sàng lội xuống ngâm nước thay thế, để giữ cho khung hình được trọn vẹn. Chính vì thế, những nỗi đau, sự mất mát hay kiên cường trong phim không phải là diễn ở bên ngoài, mà là cảm xúc được chắt chiu từ bên trong, từ mồ hôi và cả những hy sinh thầm lặng ở hậu trường. Hy vọng đó mới là chìa khóa có thể chạm đến cảm xúc cho người xem.

Lại thêm bộ phim chiến tranh, tâm lý, hành động chuẩn bị bấm máy của Công ty cổ phần phim Giải Phóng (TGĐA) - Tiếp nối mạch phim đề tài chiến tranh cách mạng, khai thác khía ...